Ba mươi ngày sau khi lực lượng Hoa Kỳ bắt giữ Tổng thống Venezuela khi đó là Nicolás Maduro, quốc gia này vẫn còn trong tình trạng hỗn loạn. Thời gian ở Venezuela dường như trôi cả quá nhanh lẫn quá chậm, khi các trụ cột của chính phủ xã hội chủ nghĩa tự xưng đang dần sụp đổ hoặc chưa đủ nhanh để mang lại thay đổi. Dù hy vọng về cứu trợ kinh tế đã hé lộ, nhiều người vẫn cảm thấy đã quá muộn.
Tại thủ đô Caracas, nơi các bảng hiệu và tranh vẽ đòi Hoa Kỳ trả tự do cho ông Maduro vẫn còn đó, nhiều cư dân đặt câu hỏi liệu người kế nhiệm, Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez, có thực sự nắm quyền tự quyết hay đang tuân theo yêu cầu từ Tòa Bạch Ốc. Câu hỏi liệu bà có phải là một ‘Maduro khác’ hay không, và quan trọng hơn, liệu có nên tin vào lời hứa về tăng lương đã kéo dài hay không, vẫn còn bỏ ngỏ. Trong khi đó, các nhà lãnh đạo đối lập vốn im hơi lặng tiếng nay đã bắt đầu lên tiếng.
Chính phủ Venezuela và những người ủng hộ xem vụ bắt giữ ông Maduro và Đệ nhất Phu nhân Cilia Flores là một vụ bắt cóc. Bà Rodríguez và các quan chức cấp cao cam kết sẽ đấu tranh để trả tự do cho cặp đôi này kể từ khi Tổng thống Donald Trump loan báo vụ việc vào những giờ đầu ngày 3 tháng Giêng.
Đảng cầm quyền đã tổ chức các cuộc biểu tình thể hiện lòng trung thành với ông Maduro, người được Hugo Chávez chọn là người kế thừa cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa của mình trước khi qua đời vào năm 2013. Thông điệp cũng thay đổi từ việc đe dọa một cuộc chiến tranh tương tự Việt Nam với Hoa Kỳ sang việc thừa nhận bị áp đảo về quân sự và cần thay đổi mối quan hệ với ‘người khổng lồ’.
Bà Rodríguez, dù có thể không hoàn toàn tự do ý chí, vẫn được những người ủng hộ xem là có khả năng dẫn dắt phong trào Chavismo vượt qua cuộc chiến ngoại giao tiếp theo. Theo một người ủng hộ ông Maduro, José Vivens, việc Venezuela chấp nhận tình hình mới dưới sự ‘ép buộc’ là điều không thể tránh khỏi sau khi ‘chỉ huy của họ bị bắt cóc’.
Trong một cuộc họp với các nhà điều hành dầu khí để thảo luận về việc cải tổ luật năng lượng quốc gia, bà Rodríguez đã trấn an rằng bà, chứ không phải chính quyền Trump, mới là người điều hành đất nước Nam Mỹ này, ngay cả khi thừa nhận có một ‘chương trình nghị sự chung’ với Hoa Kỳ, điều khó có thể tưởng tượng cách đây vài tuần. Luật mới này mở cửa ngành công nghiệp dầu khí của đất nước cho tư nhân hóa, một sự thay đổi lớn so với tư tưởng cốt lõi của Chavismo.
Nhiều người trong phe đối lập mong đợi rằng việc ông Maduro bị lật đổ, đặc biệt là do Trump thực hiện, sẽ ngay lập tức đưa một người trong số họ lên nắm quyền. Tuy nhiên, quyết định của Tổng thống Donald Trump hợp tác với bà Rodríguez thay vì lãnh đạo đối lập và đoạt giải Nobel Hòa bình María Corina Machado, vẫn khiến họ bối rối.
Trong khi những người ủng hộ bà Machado tiếp tục tìm kiếm dấu hiệu cho thấy Tòa Bạch Ốc sẽ đưa bà vào kế hoạch của họ, người dân Venezuela bắt đầu thử nghiệm cam kết của bà Rodríguez đối với những gì bà gọi là ‘thời kỳ chính trị mới’. Đã có những cuộc canh giữ bên ngoài các nhà tù đòi trả tự do cho những người bị giam giữ vì lý do chính trị, bao gồm nhà báo, nhà hoạt động nhân quyền và quân nhân. Một số nhà lãnh đạo đối lập cũng bắt đầu xuất hiện và phát biểu công khai sau một thời gian dài.
Một kênh truyền hình tư nhân quốc gia thậm chí còn phát một đoạn phim bà Machado phát biểu trước báo giới tại Washington, điều mà các phương tiện truyền thông chưa từng làm trong nhiều năm. Tuy nhiên, nhiều người dân Venezuela vẫn tự kiểm duyệt và còn sợ hãi sự đàn áp của chính phủ. Các bài đăng trên mạng xã hội hay tin nhắn WhatsApp đều tránh đề cập đến chính trị.
Chưa có cuộc biểu tình lớn nào kêu gọi chính phủ mới hay bầu cử tổng thống. Cũng không ai dám công khai ăn mừng việc ông Maduro bị bắt giữ, dù nhiều người đã mong đợi điều này từ lâu. Nhiều nhà lãnh đạo đối lập vẫn còn sống lưu vong.
Nhiều người dân vẫn còn sợ hãi một cuộc tấn công thứ hai nếu chính phủ của bà Rodríguez không đáp ứng kỳ vọng của Hoa Kỳ, mặc dù Washington đã cho biết họ không có kế hoạch leo thang quân sự thêm. Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio khẳng định rằng Hoa Kỳ không có ý định hay kỳ vọng sẽ có bất kỳ hành động quân sự nào ở Venezuela.
Dù vậy, nhiều người dân, bao gồm cả giáo viên Margaret García, vẫn tin rằng dưới sự lãnh đạo của bà Rodríguez, đất nước có thể chứng kiến những cải thiện kinh tế bền vững mà người lao động đã mong đợi hơn một thập kỷ qua. Nhiều công nhân viên chức hiện đang sống với mức lương chỉ khoảng 160 đô la mỗi tháng. Bài báo trích dẫn nguồn tin từ Hãng Thông Tấn AP cho biết, sự thay đổi lớn này, dù bắt nguồn từ một ‘thời điểm tiêu cực’, có thể mang lại những điều tích cực.
