Caracas, Venezuela – Bà Delcy Rodríguez, quyền Tổng thống Venezuela, đã loan báo một dự luật ân xá có thể dẫn đến việc trả tự do cho hàng trăm tù nhân, bao gồm các lãnh đạo đối lập, nhà báo và nhà hoạt động nhân quyền bị giam giữ vì lý do chính trị.
Biện pháp này đã được phe đối lập hậu thuẫn bởi Hoa Kỳ tìm kiếm từ lâu. Đây là nhượng bộ mới nhất mà bà Rodríguez đưa ra kể từ khi nhậm chức vào ngày 3 tháng 1, sau vụ bắt giữ Tổng thống lúc bấy giờ là Nicolás Maduro trong một cuộc tấn công quân sự của Hoa Kỳ tại thủ đô Caracas.
Bà Rodríguez phát biểu trong một cuộc họp báo truyền hình được ghi hình trước rằng Quốc hội do đảng cầm quyền kiểm soát sẽ khẩn trương xem xét dự luật. Bà nói: “Mong luật này sẽ hàn gắn những vết thương do xung đột chính trị gây ra bởi bạo lực và chủ nghĩa cực đoan. Mong nó sẽ định hướng lại công lý trong đất nước chúng ta và định hướng lại sự cùng tồn tại giữa những người Venezuela.”
Bà Rodríguez cũng tuyên bố đóng cửa Helicoide, một nhà tù ở Caracas, nơi các tổ chức độc lập đã nhiều lần ghi nhận các hành vi tra tấn và lạm dụng nhân quyền khác. Bà cho biết cơ sở này sẽ được chuyển đổi thành trung tâm thể thao, xã hội và văn hóa cho cảnh sát và các khu dân cư lân cận.
Bà Rodríguez đưa ra thông báo của mình trước một số quan chức mà các cựu tù nhân và những người theo dõi nhân quyền cáo buộc đã ra lệnh thực hiện các hành vi lạm dụng tại Helicoide và các cơ sở giam giữ khác.
Thân nhân của một số tù nhân đã livestream bài phát biểu của bà Rodríguez trên điện thoại khi họ tập trung bên ngoài Helicoide. Một số người đã khóc. Nhiều người hô vang “Tự do! Tự do!”
Bà Johana Chirinos, dì của một tù nhân, cho biết trong nước mắt: “Chúa nhân từ. Chúa đã nghe chúng con.”
Bà María Corina Machado, lãnh đạo đối lập và người đoạt giải Nobel Hòa bình, nói trong một tuyên bố rằng các hành động được công bố không phải là “tự nguyện, mà là phản ứng trước áp lực từ chính phủ Hoa Kỳ.” Bà cũng lưu ý rằng mọi người đã bị giam giữ vì hoạt động chính trị của họ trong khoảng thời gian từ một tháng đến 23 năm.
Bà Machado nói: “Bộ máy đàn áp của chế độ là tàn bạo và đã phản ứng với vô số lực lượng tội phạm phục vụ chế độ này, và đó là tất cả những gì còn lại. Khi sự đàn áp biến mất và nỗi sợ hãi được gạt bỏ, đó sẽ là hồi kết của chế độ độc tài.”
Tổ chức Foro Penal, chuyên theo dõi quyền của tù nhân tại Venezuela, ước tính có 711 người đang bị giam giữ tại các cơ sở trên khắp đất nước Nam Mỹ vì hoạt động chính trị của họ. Trong số đó, 183 người đã bị kết án.
Trong số các thành viên nổi bật của phe đối lập chính trị bị giam giữ sau cuộc bầu cử tổng thống năm 2024 và vẫn còn trong tù là cựu dân biểu Freddy Superlano, luật sư của bà Machado, ông Perkins Rocha, cũng như ông Juan Pablo Guanipa, cựu thống đốc và là một trong những đồng minh thân cận nhất của bà Machado.
Chính phủ chưa công bố văn bản dự luật vào thứ Sáu, khiến tiêu chí cụ thể nào sẽ được sử dụng để xác định ai đủ điều kiện nhận ân xá vẫn chưa rõ ràng.
Bà Rodríguez cho biết “luật ân xá chung” sẽ bao gồm “toàn bộ giai đoạn bạo lực chính trị từ năm 1999 đến nay.” Bà cũng giải thích rằng những người bị kết tội giết người, buôn bán ma túy, tham nhũng hoặc vi phạm nhân quyền sẽ không đủ điều kiện được hưởng ân xá.
Chính phủ của bà Rodríguez vào đầu tháng này đã công bố kế hoạch trả tự do cho một số lượng lớn tù nhân như một cử chỉ thiện chí, nhưng thân nhân của những người bị giam giữ đã lên án tốc độ trả tự do chậm chạp.
Ông Alfredo Romero, chủ tịch Foro Penal, cho biết trên mạng xã hội: “Một cuộc ân xá chung là điều đáng hoan nghênh, miễn là các yếu tố và điều kiện của nó bao gồm toàn bộ xã hội dân sự, không phân biệt đối xử, rằng nó không trở thành tấm màn che đậy sự trừng phạt, và rằng nó góp phần phá bỏ bộ máy đàn áp của sự bức hại chính trị.”
Tổ chức này đã ghi nhận 302 lượt trả tự do kể từ thông báo ngày 8 tháng 1.
Tổ chức nhân quyền Provea trong một tuyên bố đã chỉ ra sự thiếu minh bạch và tốc độ nhỏ giọt của việc trả tự do cho tù nhân. Tổ chức này cũng nhấn mạnh rằng, mặc dù việc trả tự do cho những người còn bị giam giữ là “cấp bách, việc công bố ân xá không nên được coi, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, như một sự tha thứ hay hành động khoan hồng của Nhà nước.”
Tổ chức này nhắc nhở: “Chúng tôi xin nhắc lại rằng những người này đã bị bỏ tù một cách tùy tiện vì thực hiện các quyền được bảo vệ bởi các công cụ nhân quyền quốc tế, Hiến pháp Quốc gia và luật pháp Venezuela.”
Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ vào thứ Sáu đã xác nhận rằng tất cả công dân Hoa Kỳ được biết là đang bị giam giữ tại các nhà tù Venezuela đã được trả tự do. Bộ cũng thông báo rằng bà Laura Dogu, người sẽ đảm nhiệm vai trò nhà ngoại giao hàng đầu của Hoa Kỳ tại Venezuela, sẽ đến thủ đô vào thứ Bảy.
Bên ngoài một cơ sở giam giữ khác ở Caracas, ông Edward Ocariz, người bị giam giữ hơn năm tháng sau cuộc bầu cử năm 2024, đã cùng với thân nhân của các tù nhân yêu cầu người thân của họ được trả tự do sớm.
Ông Ocariz nói: “Chúng tôi, người Venezuela, đã phải chịu đựng quá nhiều, tất cả đều bất công, vô nhân đạo và chà đạp lên phẩm giá của chúng tôi. Không ai xứng đáng với điều này. Và hôm nay, những kẻ có tội vẫn tiếp tục cai trị Venezuela.”
