Các nhà sử học và các nhà quan sát đã cáo buộc chính quyền Trump đang cố gắng viết lại lịch sử nước Mỹ để biện minh cho các quyết định chính sách đối ngoại của riêng mình đối với Mỹ Latinh bằng cách đăng tải một phiên bản “không chính xác về mặt lịch sử” về Chiến tranh Mexico-Mỹ.
Một tuyên bố từ Tòa Bạch Ốc vào hôm thứ Hai, nhân dịp kỷ niệm cuộc chiến, đã mô tả cuộc xung đột là một “chiến thắng huyền thoại đã bảo đảm vùng Tây Nam nước Mỹ, tái khẳng định chủ quyền của Mỹ và mở rộng lời hứa về nền độc lập của Mỹ trên khắp lục địa hùng vĩ của chúng ta.” Tuyên bố này đã vẽ ra những điểm tương đồng giữa giai đoạn lịch sử Hoa Kỳ và các chính sách ngày càng cứng rắn của chính quyền hiện tại đối với Mỹ Latinh, mà họ nói sẽ “đảm bảo Bán cầu Tây luôn an toàn.”
“Được dẫn dắt bởi chiến thắng của chúng ta trên các chiến trường Mexico 178 năm trước, tôi đã không bỏ sót nỗ lực nào trong việc bảo vệ biên giới phía Nam của chúng ta khỏi sự xâm lược, duy trì pháp quyền và bảo vệ quê hương chúng ta khỏi các thế lực tà ác, bạo lực và hủy diệt,” tuyên bố nêu rõ, mặc dù không có chữ ký.
Trong bài đăng, Tòa Bạch Ốc không đề cập đến vai trò quan trọng của chế độ nô lệ trong chiến tranh và tôn vinh giai đoạn “Định mệnh Hiển nhiên” rộng lớn hơn, dẫn đến việc hàng trăm nghìn người Mỹ bản địa bị di dời khỏi đất đai của họ.
Giáo sư lịch sử Mỹ Latinh tại Đại học bang Arizona, Alexander Aviña, cho biết tuyên bố của Tòa Bạch Ốc “làm giảm nhẹ sự bạo lực lớn lao đã xảy ra để mở rộng” Hoa Kỳ ra bờ Thái Bình Dương vào thời điểm chính quyền Trump đang can thiệp vào công việc của Mỹ Latinh ở mức độ chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ, lật đổ tổng thống Venezuela, can thiệp vào các cuộc bầu cử và đe dọa hành động quân sự tại Mexico và các quốc gia khác.
“Các nhà lãnh đạo chính trị Hoa Kỳ kể từ đó đã xem đây là một khía cạnh khó coi của lịch sử Hoa Kỳ, đây là một ví dụ khá rõ ràng về chủ nghĩa đế quốc của Hoa Kỳ đối với láng giềng phía Nam của mình,” Aviña nói. “Chính quyền Trump thực sự đang đón nhận điều này như một điểm tích cực trong lịch sử Hoa Kỳ và diễn giải nó – một cách không chính xác về mặt lịch sử – như một biện pháp phòng thủ để ngăn Mexico xâm lược họ.”
Hôm thứ Ba, những lời chỉ trích tuyên bố của Tòa Bạch Ốc nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội. Khi được hỏi về tuyên bố trong cuộc họp báo buổi sáng, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum đã bật cười, buông lời và lưu ý “chúng ta phải bảo vệ chủ quyền.” Bà Sheinbaum, người đã có mối quan hệ cân bằng với chính quyền Trump, đã phản hồi Trump bằng một giọng điệu cân bằng và đôi khi châm biếm, như khi Trump đổi tên Vịnh Mexico thành Vịnh America.
Theo tin từ Associated Press, cuộc chiến tranh Mexico-Mỹ (1846–1848) bắt nguồn từ các tranh chấp biên giới kéo dài giữa Hoa Kỳ và Mexico cũng như việc Hoa Kỳ sáp nhập Texas vào năm 1845. Trong nhiều năm trước chiến tranh, người Mỹ đã dần dần di chuyển vào lãnh thổ khi đó thuộc về Mexico. Mexico đã cấm chế độ nô lệ và những người chống chế độ nô lệ ở Hoa Kỳ lo sợ rằng cuộc thôn tính đất đai của Hoa Kỳ một phần là nỗ lực để thêm các bang nô lệ.
Sau khi giao tranh nổ ra và các chiến thắng liên tiếp của Hoa Kỳ, Mexico đã nhượng lại hơn 525.000 dặm vuông lãnh thổ — bao gồm cả những gì ngày nay là Arizona, California, miền tây Colorado, Nevada, New Mexico, Texas và Utah — cho Hoa Kỳ.
Thời điểm đó đã biến Texas thành một quân cờ quan trọng trong Nội chiến Hoa Kỳ và khiến cựu Tổng thống Ulysses S. Grant sau này viết rằng cuộc xung đột với Mexico là “một trong những cuộc chiến tranh bất công nhất từng được tiến hành bởi một quốc gia mạnh hơn đối với một quốc gia yếu hơn.”
Cuộc chiến này vẫn tiếp tục là một điểm gây tranh cãi lịch sử giữa hai quốc gia, đặc biệt khi bà Sheinbaum liên tục nhắc nhở Tổng thống Trump rằng đất nước bà là một quốc gia có chủ quyền mỗi khi ông Trump công khai cân nhắc hành động quân sự chống lại các băng đảng ma túy Mexico và gây áp lực buộc Mexico phải tuân theo ý muốn của mình.
Albert Camarillo, giáo sư lịch sử tại Đại học Stanford, người mô tả tuyên bố này là “một phiên bản méo mó, phi lịch sử, mang tính đế quốc” về cuộc chiến, cho biết tuyên bố của Tòa Bạch Ốc phù hợp với các hành động rộng lớn hơn mà chính quyền Trump đã thực hiện để định hình ngôn ngữ của chính phủ liên bang theo hệ tư tưởng của riêng họ.
Aviña nói thêm rằng tuyên bố này “nhằm khẳng định một cách hùng biện rằng Hoa Kỳ có quyền thiết lập chính sách ‘Nước Mỹ Trên Hết’ của mình trên khắp châu Mỹ,” bất kể tính chính xác lịch sử.
Chính quyền Trump đã ra lệnh viết lại lịch sử được trưng bày tại Viện Smithsonian, nói rằng họ đang “khôi phục sự thật và sự minh mẫn cho lịch sử Hoa Kỳ.”
Chính quyền đã xóa bỏ lịch sử, hồ sơ pháp lý và dữ liệu mà họ cho là không đáng chấp nhận khỏi các trang web của chính phủ. Tổng thống Trump cũng ra lệnh cho chính phủ gỡ bỏ bất kỳ biển hiệu nào “chê bai không phù hợp người Mỹ trong quá khứ hoặc hiện tại,” bao gồm cả những biển hiệu đề cập đến chế độ nô lệ, sự hủy diệt văn hóa người Mỹ bản địa và biến đổi khí hậu.
“Tuyên bố này phù hợp với vô số tuyên bố khác nhằm tẩy trắng và định hình lại lịch sử Hoa Kỳ cũng như xóa bỏ nhiều thế hệ nghiên cứu lịch sử,” Camarillo nhận định.
