WASHINGTON – Tòa Tối Cao Hoa Kỳ vào thứ Tư vừa qua dường như nghiêng về việc giữ bà Lisa Cook tại vị trí Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang (Fed), điều này đặt ra nghi vấn về nỗ lực của Tổng Thống Donald Trump trong việc giành quyền kiểm soát ngân hàng trung ương của quốc gia. Các Thẩm phán đã nghe các tranh luận về nỗ lực của Tổng Thống Trump trong việc sa thải bà Cook dựa trên cáo buộc bà phạm tội thế chấp, điều mà bà đã phủ nhận. Trong lịch sử 112 năm của Fed, chưa có tổng thống nào sa thải một thống đốc đương nhiệm, bởi vì Fed được cấu trúc để độc lập với chính trị hàng ngày.
Thẩm phán Brett Kavanaugh, một trong ba người được Tổng Thống Trump bổ nhiệm vào tòa án cao nhất của quốc gia, cho biết: “Việc cho phép sa thải bà Cook sẽ làm suy yếu, nếu không muốn nói là phá vỡ, sự độc lập của Cục Dự trữ Liên bang”. Ít nhất năm thẩm phán khác trong số chín thành viên của tòa án cũng tỏ ra hoài nghi về nỗ lực loại bỏ bà khỏi chức vụ.
Bà Cook và Chủ tịch Fed Jerome Powell đã theo dõi gần hai giờ tranh luận trong phòng xử án chật kín người. “Trong suốt thời gian tôi còn làm việc tại Cục Dự trữ Liên bang, tôi sẽ bảo vệ nguyên tắc độc lập chính trị để phục vụ người dân Mỹ”, bà Cook cho biết trong một tuyên bố đưa ra sau các tranh luận.
Theo giới quan sát, động cơ thực sự đằng sau việc cố gắng sa thải bà Cook, là mong muốn của Tổng Thống Trump trong việc gây ảnh hưởng đến chính sách lãi suất của Hoa Kỳ. Nếu Tổng Thống Trump thành công trong việc loại bỏ bà Cook, Thống đốc Fed da đen đầu tiên, ông có thể thay thế bà bằng người do ông bổ nhiệm và giành được đa số trong hội đồng quản trị của Fed. Vụ việc đang được các nhà đầu tư Phố Wall theo dõi sát sao và có thể có những tác động rộng lớn đến thị trường tài chính và nền kinh tế Hoa Kỳ.
Tổng Thống Trump đã bác bỏ những lo ngại rằng việc cắt giảm lãi suất quá nhanh có thể gây ra lạm phát cao hơn. Ông muốn giảm mạnh lãi suất để chính phủ có thể vay tiền rẻ hơn và người Mỹ có thể trả chi phí vay thấp hơn cho nhà mới, xe hơi hoặc các khoản mua lớn khác, vì những lo ngại về chi phí cao đã khiến một số cử tri ác cảm với cách quản lý kinh tế của ông.
Trong một bài phát biểu trước đó vào thứ Tư tại Davos, Thụy Sĩ, Tổng Thống Trump nhắc lại lời kêu gọi Fed giảm mạnh lãi suất, cho rằng Hoa Kỳ nên trả “mức lãi suất thấp nhất so với bất kỳ quốc gia nào trên thế giới”. Hội đồng quản trị đã cắt giảm lãi suất chủ chốt ba lần liên tiếp trong bốn tháng cuối năm 2025, nhưng điều đó vẫn chậm hơn so với mong muốn của Tổng Thống Trump. Fed cũng gợi ý rằng họ có thể giữ nguyên lãi suất trong những tháng tới do lo ngại về lạm phát.
Vấn đề trước tòa là liệu bà Cook có thể tiếp tục công việc trong khi thử thách việc sa thải của bà đang diễn ra trước tòa hay không. Các thẩm phán tại các tòa án cấp dưới đã cho phép bà ở lại vị trí của mình với tư cách là một trong bảy thống đốc ngân hàng trung ương. Các thẩm phán có thể chỉ đơn giản là bác bỏ kháng cáo khẩn cấp mà Tổng Thống Trump đang tìm kiếm và cho phép vụ việc tiếp tục diễn ra tại các tòa án cấp dưới.
Chánh án Tòa Tối Cao John Roberts, người cũng có vẻ nghi ngờ hành động của Tổng Thống Trump, cho rằng việc trả lại vụ việc cho các tòa án cấp dưới có thể là vô ích hơn là đưa ra một phán quyết lâu dài hơn. Với việc vụ kiện của bà Cook đang được xem xét tại tòa án cấp cao, Tổng Thống Trump đã leo thang đáng kể cuộc đối đầu của ông với Fed. Bộ Tư pháp đã mở một cuộc điều tra hình sự đối với ông Powell và đã tống đạt trát đòi hầu tòa cho ngân hàng trung ương.
Ông Powell đã có một động thái hiếm hoi là đáp trả Tổng Thống Trump, gọi những lời đe dọa về các cáo buộc hình sự là “cái cớ” che đậy lý do thực sự, sự thất vọng của Tổng Thống Trump về lãi suất. Bộ Tư pháp cho biết tranh chấp này về bề ngoài là về lời khai của ông Powell trước Quốc hội vào tháng 6 về chi phí cải tạo lớn các tòa nhà của Fed.
Trong năm đầu tiên tại nhiệm, các thẩm phán thường, nhưng không phải lúc nào cũng, đồng ý với yêu cầu hành động khẩn cấp của Tổng Thống Trump để chống lại các phán quyết của tòa án cấp dưới chống lại ông, bao gồm cho phép sa thải những người đứng đầu các cơ quan chính phủ khác theo quyết định của tổng thống, mà không có khiếu nại rằng họ đã làm bất cứ điều gì sai trái.
Nhưng tòa án đã phát đi tín hiệu rằng họ đang tiếp cận sự độc lập của ngân hàng trung ương một cách thận trọng hơn, gọi Fed là “một thực thể bán riêng, có cấu trúc độc đáo”. Trong vụ của bà Cook, Tổng Thống Trump không khẳng định rằng ông có thể sa thải các thống đốc Fed tùy ý, Luật sư D. John Sauer cho biết. Bà Cook là một trong số ít người, cùng với Bộ trưởng Tư pháp New York Letitia James và Thượng nghị sĩ Dân chủ Adam Schiff của California, bị quan chức nhà ở liên bang Bill Pulte cáo buộc là gian lận thế chấp. Họ đã phủ nhận các cáo buộc chống lại họ.
Vụ việc chống lại bà Cook bắt nguồn từ các cáo buộc rằng bà đã tuyên bố hai bất động sản, ở Michigan và Georgia, là “nơi cư trú chính” vào tháng 6 và tháng 7 năm 2021, trước khi bà tham gia hội đồng quản trị Fed. Những tuyên bố như vậy có thể dẫn đến lãi suất thế chấp thấp hơn và khoản trả trước nhỏ hơn so với việc một trong số chúng được khai báo là tài sản cho thuê hoặc nhà thứ hai.
Theo ông Sauer, những đơn đăng ký đó là bằng chứng của “sự sơ suất nghiêm trọng nhất” và cho Tổng Thống Trump lý do để sa thải bà. Trong mọi trường hợp, ông lập luận, các tòa án không nên xem xét quyết định của ông và bà Cook không có quyền được xét xử.
Bà Cook đã phủ nhận bất kỳ hành vi sai trái nào và chưa bị buộc tội. “Không có gian lận, không có ý định lừa dối, không có bất cứ điều gì mang tính chất hình sự hay có cơ sở từ xa để cáo buộc gian lận thế chấp”, luật sư của bà Cook, Abbe Lowell, đã viết thư cho Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi vào tháng 11.
Bà Cook đã chỉ định rằng căn hộ ở Atlanta của bà sẽ là “nhà nghỉ mát”, theo một ước tính khoản vay mà bà có được vào tháng 5 năm 2021. Trong một mẫu đơn xin bảo mật, bà mô tả nó là “ngôi nhà thứ 2”. Luật sư Lowell viết rằng vụ việc chống lại bà phần lớn dựa trên “một tài liệu tham khảo lạc đề” trong một tài liệu thế chấp năm 2021 mà “rõ ràng là vô hại khi xem xét một số tiết lộ trung thực và cụ thể hơn” về những ngôi nhà mà bà đã mua.
(Theo ABC News)
