Thủ tướng Canada Mark Carney ngày Chủ Nhật tuyên bố quốc gia của ông không có ý định theo đuổi một thỏa thuận thương mại tự do với Trung Quốc, bất chấp những lời đe dọa áp thuế 100% của Tổng Thống Donald Trump đối với hàng hóa nhập khẩu từ Canada nếu Ottawa tiến tới một thỏa thuận thương mại với Bắc Kinh.
Ông Carney cho biết thỏa thuận gần đây giữa Canada và Trung Quốc chỉ đơn thuần là cắt giảm thuế quan đối với một vài lĩnh vực vốn đang chịu thuế.
Tổng Thống Donald Trump, trên mạng xã hội, đã cáo buộc Trung Quốc đang “thành công và hoàn toàn chiếm lấy đất nước Canada vĩ đại một thời. Thật buồn khi chứng kiến điều đó xảy ra. Tôi chỉ hy vọng họ để lại môn khúc côn cầu trên băng yên ổn!”
Thủ tướng Canada nhấn mạnh rằng theo hiệp định thương mại tự do với Hoa Kỳ và Mexico, Canada có cam kết không theo đuổi các thỏa thuận thương mại tự do với các nền kinh tế phi thị trường nếu không có thông báo trước.
“Chúng tôi không có ý định làm điều đó với Trung Quốc hay bất kỳ nền kinh tế phi thị trường nào khác,” ông Carney nói. “Những gì chúng tôi đã làm với Trung Quốc là sửa chữa một số vấn đề đã phát sinh trong vài năm qua.”
Trước đó, vào năm 2024, Canada đã áp dụng mức thuế 100% đối với xe điện từ Trung Quốc và 25% đối với thép và nhôm, tương tự như Hoa Kỳ. Đáp lại, Trung Quốc đã áp thuế nhập khẩu 100% đối với dầu cải và khô dầu của Canada, cùng 25% đối với thịt heo và hải sản.
Tuy nhiên, trong chuyến thăm Trung Quốc hồi đầu tháng, ông Carney đã giảm thuế 100% đối với xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc, đổi lại việc Bắc Kinh giảm thuế đối với các sản phẩm tương tự của Canada.
Theo tin từ ABC News, ông Carney cho biết sẽ có giới hạn ban đầu 49.000 xe nhập khẩu mỗi năm với mức thuế 6,1%, tăng dần lên khoảng 70.000 xe trong vòng 5 năm. Ông cũng lưu ý rằng trước năm 2024, không có giới hạn nào được áp dụng. Đổi lại, Trung Quốc dự kiến sẽ đầu tư vào ngành công nghiệp ô tô của Canada trong vòng ba năm tới.
Trong một video được đăng tải, một lãnh đạo ngành công nghiệp ô tô Canada đã cảnh báo rằng sẽ không có ngành công nghiệp ô tô Canada nếu không có sự tiếp cận thị trường Hoa Kỳ, bởi thị trường Canada quá nhỏ để biện minh cho sản xuất quy mô lớn.
Tổng Thống Donald Trump đã chỉ trích mạnh mẽ thỏa thuận này, cho rằng “Canada đang hủy hoại chính mình một cách có hệ thống. Thỏa thuận Trung Quốc là một thảm họa đối với họ. Sẽ đi vào lịch sử như một trong những thỏa thuận tồi tệ nhất, thuộc mọi loại hình, trong lịch sử. Tất cả các doanh nghiệp của họ đang chuyển sang Hoa Kỳ. Tôi muốn thấy Canada SỐNG SÓT VÀ THỊNH VƯỢNG!”
Ông Trump cũng cảnh báo rằng nếu Ottawa coi mình là “cảng trung chuyển” cho hàng hóa Trung Quốc vào Hoa Kỳ, thì sẽ “sai lầm nghiêm trọng.” Bộ trưởng Ngân khố Hoa Kỳ Scott Bessent cũng bày tỏ quan ngại tương tự.
Căng thẳng giữa hai nhà lãnh đạo gia tăng trong bối cảnh những nỗ lực của Tổng Thống Donald Trump nhằm mua lại Greenland đã gây căng thẳng cho liên minh NATO. Ông Carney đã nổi lên như một tiếng nói quan trọng, kêu gọi các quốc gia “quyền lực trung bình” đoàn kết lại để đối phó với các cường quốc, và đã có những phát biểu gây chú ý tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, được cho là đã làm lu mờ bài phát biểu của Tổng Thống Donald Trump.
Ngoài ra, Tổng Thống Donald Trump còn nhiều lần thể hiện sự quan tâm đến việc sáp nhập Canada vào Hoa Kỳ như một tiểu bang thứ 51, hoặc đề xuất sáp nhập Greenland.
