Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon đã thông báo về việc tổ chức tổng tuyển cử vào ngày 7 tháng 11 tới. Ông Luxon, người lãnh đạo chính phủ trung hữu, sẽ tìm kiếm nhiệm kỳ thứ hai. Cuộc bầu cử được dự đoán sẽ xoay quanh việc cử tri có tin tưởng vào những cam kết của ông về cải thiện kinh tế sau đại dịch COVID-19 hay không, đặc biệt khi người dân vẫn đang phải đối mặt với khó khăn về chi phí sinh hoạt và nhà ở.
Đảng Lao động đối lập, do Chris Hipkins dẫn dắt, đã dần lấy lại được sự ủng hộ sau kết quả không mấy khả quan trong cuộc bầu cử năm 2023. Các nhà phân tích dự báo cuộc đua sẽ rất sít sao. New Zealand tổ chức bầu cử ba năm một lần, và chính phủ sẽ chọn ngày cụ thể. Cử tri sẽ bỏ phiếu chọn đảng mà họ muốn thấy lãnh đạo đất nước, đồng thời bầu chọn ứng cử viên địa phương đại diện cho khu vực của họ tại Quốc hội.
Với dân số 5 triệu người, New Zealand có một quốc hội đơn viện, nghĩa là chính phủ có quyền lực lớn trong việc điều hành đất nước. Hai đảng lớn là Đảng Quốc gia và Đảng Lao động thường phải liên minh với các đảng nhỏ hơn để nắm đa số trong quốc hội. Điều này trao cho các đảng nhỏ một vị thế đáng kể trong việc quyết định đảng nào sẽ lãnh đạo.
Phát biểu tại một buổi họp của các nhà lập pháp thuộc đảng của mình ở thành phố Christchurch, Thủ tướng Luxon nhấn mạnh thành tích của đảng ông trong việc tái thiết nền kinh tế sau đại dịch. Vài ngày trước đó, trong một bài phát biểu trước giới doanh nghiệp ở Auckland, ông thừa nhận rằng việc đảo ngược tình hình kinh tế của đất nước không hề dễ dàng và nhiều người dân New Zealand đã phải trải qua “hai năm đầy khó khăn”.
Nền kinh tế đã giảm thêm 0,5% trong 12 tháng gần nhất, và làn sóng di cư sang Úc, một nước láng giềng giàu có hơn, đã đạt mức cao kỷ lục trong thời gian ông Luxon nắm quyền. Ông Luxon đổ lỗi cho chính phủ tiền nhiệm do Đảng Lao động lãnh đạo về những khó khăn của đất nước, nói rằng ông đã “thừa hưởng một mớ hỗn độn”.
Giới phân tích nhận định, với lạm phát đang có xu hướng giảm và niềm tin của doanh nghiệp bắt đầu tăng lên, ông Luxon hy vọng những tháng còn lại trước cuộc bầu cử năm nay sẽ đủ dài để thuyết phục người dân New Zealand rằng sự thay đổi kinh tế mà ông đã cam kết vào năm 2023 đang dần thành hiện thực.
Ông Hipkins, đối thủ chính của ông Luxon, đã bác bỏ những nhận xét của ông Luxon là “một đống ngôn ngữ quản lý”. Lãnh đạo phe đối lập nói thêm rằng ông Luxon đã không thực hiện được những lời hứa chính trị, bao gồm việc làm cho nhà ở phải chăng hơn và đảm bảo tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng cho tất cả mọi người. Các vấn đề kinh tế trọng tâm khác sẽ bao gồm việc chi trả cho cơ sở hạ tầng đang xuống cấp của đất nước và cách tài trợ cho các khoản lương hưu. Ông Luxon chỉ trích cách tiếp cận của Đảng Lao động là dựa vào việc tích lũy nợ quốc gia, trong khi ông Hipkins nói rằng Đảng Quốc gia đã lãng phí tiền vào việc cắt giảm thuế không hợp lý.
Một điểm đặc biệt trong cuộc bầu cử lần này là hai ứng cử viên thủ tướng một lần nữa mang tên Christopher, giống như năm 2023. Ông Luxon, 55 tuổi, vẫn còn là một người mới trong chính trường, nhanh chóng vươn lên trở thành lãnh đạo đảng Quốc gia vào năm 2021 sau khi bước vào quốc hội với tư cách là một nhà lập pháp khu vực bầu cử vào năm 2020. Trước khi bước chân vào chính trường, vị cựu giám đốc điều hành doanh nghiệp triệu phú này từng là người đứng đầu hãng hàng không quốc gia Air New Zealand và trước đó làm giám đốc điều hành cho Unilever khi ông sống ở Hoa Kỳ. Ông Luxon cam kết sẽ mang kinh nghiệm quản lý của mình vào chính trường, nhưng những người chỉ trích ông lại nhấn mạnh sự thiếu kinh nghiệm chính trị của ông và cho rằng sự giàu có của ông khiến ông xa rời người dân New Zealand bình thường.
Theo ABC News, cuộc bầu cử tại New Zealand vào tháng 11 tới được dự báo sẽ rất căng thẳng, khi các vấn đề về kinh tế và nhà ở tiếp tục là những mối quan tâm hàng đầu của cử tri.
