Công ty SpaceX của Elon Musk đang lên kế hoạch đầy tham vọng để đưa một triệu trung tâm dữ liệu lên quỹ đạo Trái Đất, một dự án có thể giải quyết vấn đề thiếu hụt tài nguyên cho trí tuệ nhân tạo (AI) nhưng đồng thời gây ra những lo ngại nghiêm trọng về môi trường không gian. Theo một hồ sơ gửi lên Ủy ban Truyền thông Liên bang (FCC) và phỏng vấn của Elon Musk, các vệ tinh này, được gọi là AI1, sẽ có kích thước khổng lồ, lên tới 70 mét chiều dài và 20 mét chiều cao, lớn gấp 12 lần so với các vệ tinh Starlink hiện tại.
Các nhà khoa học đã bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về kế hoạch này. Tiến sĩ Jonathan McDowell, một nhà vật lý thiên văn chuyên theo dõi các vụ phóng vệ tinh, cho biết việc đặt số lượng lớn vệ tinh ở độ cao 900-1.000 km là vô cùng nguy hiểm, vì đây là khu vực có ít ma sát khí quyển, khiến các mảnh vỡ từ va chạm có thể tồn tại hàng thế kỷ, gây ra nguy cơ va chạm dây chuyền và tạo thành một “nghĩa địa” vệ tinh xung quanh Trái Đất, tương tự như trong bộ phim hoạt hình WALL-E.
Hơn nữa, việc xử lý các vệ tinh lỗi thời cũng là một vấn đề lớn. SpaceX đề xuất đưa các vệ tinh này vào “quỹ đạo thải của Trái Đất” hoặc “quỹ đạo nhật tâm”. Tuy nhiên, việc đưa chúng ra khỏi quỹ đạo Trái Đất đòi hỏi lượng nhiên liệu khổng lồ hoặc mất nhiều năm, trong thời gian đó chúng vẫn tiềm ẩn nguy cơ va chạm. Các nhà khoa học cũng nhấn mạnh rằng việc các vệ tinh này phân rã trong khí quyển sẽ thải ra một lượng lớn hạt nano nhôm và lithium, có thể làm suy giảm tầng ozone và đẩy nhanh quá trình biến đổi khí hậu.
Về nguy cơ an toàn cho con người, mặc dù SpaceX cho rằng rủi ro có người thiệt mạng do mảnh vỡ vệ tinh rơi xuống đất là “ít hơn 0,0001%”, các chuyên gia lại tính toán rằng với một triệu vệ tinh, con số này có thể lên tới 100 người mỗi năm. Gần đây đã có nhiều trường hợp mảnh vỡ vệ tinh Starlink được tìm thấy trên mặt đất, gây lo ngại về an toàn cho cộng đồng, đặc biệt là những khu vực gần các địa điểm phóng của SpaceX.
Kế hoạch này được đưa ra trong bối cảnh SpaceX chuẩn bị cho đợt IPO lớn nhất lịch sử. Các chuyên gia cho rằng thời điểm này và việc đưa ra các con số có phần “tùy tiện” trong hồ sơ FCC có thể nhằm mục đích quảng bá cho đợt IPO hơn là một kế hoạch chi tiết. Tuy nhiên, lịch sử cho thấy SpaceX thường thành công trong việc hiện thực hóa những tham vọng lớn, khiến giới khoa học vừa hoài nghi vừa lo lắng về tương lai của không gian vũ trụ.
