BRUSSELS – Trong một bài đăng trên mạng xã hội vào tối thứ Bảy, Tổng Thống Donald Trump đã đảo lộn tiến trình đàm phán thương mại trong nhiều tháng với một tối hậu thư, đẩy Châu Âu vào tình thế đối đầu với Hoa Kỳ – đồng minh thân cận nhất của khối này và giờ đây là một trong những mối đe dọa lớn nhất.
Trong bài đăng trên Truth Social, Tổng Thống Donald Trump yêu cầu một thỏa thuận mua Greenland, nếu không, ông sẽ áp thuế quan đối với một nhóm các quốc gia châu Âu, ban đầu là 10% vào tháng Hai, sau đó là 25% vào tháng Sáu.
Động thái này dường như không để lại nhiều không gian cho Châu Âu xoay sở hoặc đàm phán trong một kỷ nguyên địa chính trị khắc nghiệt và đầy tranh cãi. Nó cũng khiến Châu Âu có ít lựa chọn để đối phó với Tổng Thống Donald Trump mà không gây ra hậu quả.
Giới lãnh đạo Châu Âu không muốn chấp nhận việc tiếp quản lãnh thổ tự trị của Greenland, vốn do Đan Mạch kiểm soát, một thành viên của cả NATO và Liên minh Châu Âu.
Các quan chức và các nhà phân tích bên ngoài ngày càng cho rằng Châu Âu sẽ cần phải đáp trả Tổng Thống Trump bằng sức mạnh – cụ thể là bằng cách đáp trả về thương mại. Nhưng làm như vậy có thể phải trả giá đắt cho cả nền kinh tế và an ninh của khối, vì Châu Âu vẫn phụ thuộc nhiều vào Hoa Kỳ để được hỗ trợ thông qua NATO và trong cuộc chiến của Nga với Ukraine.
“Chúng ta hoặc chiến đấu một cuộc chiến thương mại, hoặc chúng ta đang ở trong một cuộc chiến thực sự”, theo Jacob Funk Kirkegaard, một thành viên cấp cao tại Bruegel, một viện nghiên cứu ở Brussels.
Người châu Âu đã dành hơn một năm để khăng khăng rằng Greenland không được bán và liên tục nhắc lại rằng số phận của hòn đảo phía bắc rộng lớn này phải do người dân của nó và Đan Mạch quyết định. Tuần trước, một nhóm các quốc gia châu Âu đã cử nhân sự đến Greenland để tập trận quân sự – một động thái thể hiện tình đoàn kết, có lẽ đã chọc giận Tổng Thống Donald Trump, vì các quốc gia này cũng là những nước bị áp thuế quan.
Các cuộc tập trận nhằm củng cố cam kết của Châu Âu trong việc bảo vệ Bắc Cực. Tổng Thống Donald Trump đã khăng khăng rằng Hoa Kỳ cần sở hữu Greenland để cải thiện an ninh trong khu vực.
Trong bối cảnh đó, các cuộc tập trận là một phần trong nỗ lực liên tục nhằm xoa dịu Tổng Thống Trump. Trong nhiều tuần, các quan chức trên khắp Châu Âu đã bác bỏ những lời đe dọa của Tổng Thống Trump về việc chiếm Greenland, thậm chí bằng vũ lực quân sự, cho là khó xảy ra. Nhiều người coi chúng như một chiến thuật đàm phán và hy vọng rằng họ có thể làm hài lòng tổng thống Mỹ bằng việc sẵn sàng tăng cường quốc phòng và chi tiêu cho Greenland.
Nhưng việc Tổng Thống Donald Trump quá chú trọng đến việc sở hữu hòn đảo và giọng điệu ngày càng gay gắt của ông đang phá tan hy vọng của Châu Âu rằng sự xoa dịu và đối thoại sẽ hiệu quả. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã nhấn mạnh thông điệp đó trong một cuộc phỏng vấn vào sáng Chủ nhật trên chương trình “Meet the Press” của NBC.
Việc Hoa Kỳ sở hữu Greenland sẽ là “tốt nhất cho Greenland, tốt nhất cho Châu Âu và tốt nhất cho Hoa Kỳ”, ông Bessent nói, cho rằng điều đó sẽ xảy ra ngay cả khi Greenland bị chiếm bằng vũ lực quân sự.
Ông nói thêm: “Giới lãnh đạo Châu Âu sẽ thay đổi”.
Tuy nhiên, chưa có dấu hiệu nào cho thấy điều đó. Trước thực tế rằng một thỏa hiệp đàm phán ngày càng khó xảy ra, người châu Âu hiện đang chạy đua để tìm ra cách đáp trả chiến dịch gây áp lực của Tổng Thống Trump.
Vài giờ sau bài đăng, các thành viên của Nghị viện Châu Âu thông báo rằng họ sẽ đóng băng việc phê chuẩn thỏa thuận thương mại mà Tổng Thống Donald Trump và Ursula von der Leyen, chủ tịch Ủy ban Châu Âu, đã đạt được vào mùa hè năm ngoái. Và các thành viên của Nghị viện Châu Âu đang công khai kêu gọi trả đũa thương mại. Các đại sứ từ 27 quốc gia thành viên đã tập trung tại Brussels vào Chủ nhật để họp khẩn, các nhà ngoại giao cho biết.
Việc đáp trả là rất phức tạp.
Châu Âu có một công cụ thương mại được tạo ra đặc biệt để bảo vệ trước sự cưỡng bức chính trị một cách nhanh chóng và mạnh mẽ, và khi các mối đe dọa của Tổng Thống Donald Trump ngày càng sâu sắc, các nhà hoạch định chính sách cho rằng đây là thời điểm để sử dụng nó.
Công cụ này – chính thức gọi là “công cụ chống cưỡng ép”, không chính thức gọi là “bazooka” thương mại của Châu Âu – có thể được sử dụng để áp đặt các hạn chế đối với các công ty công nghệ lớn của Mỹ hoặc các nhà cung cấp dịch vụ khác thực hiện một lượng lớn hoạt động kinh doanh trên lục địa này. Nhưng việc sử dụng nó sẽ làm căng thẳng quan hệ xuyên Đại Tây Dương.
Châu Âu đã dành năm qua để tránh leo thang như vậy, và vì một lý do. Lục địa này vẫn phụ thuộc sâu sắc vào Hoa Kỳ để được bảo vệ của NATO và để được hỗ trợ chống lại Nga trong cuộc chiến ở Ukraine, vì vậy một cuộc chiến thương mại toàn diện có thể có hậu quả trên các mặt trận khác.
“Câu hỏi đặt ra là – bạn muốn đi xa đến mức nào?”, theo Penny Naas, một chuyên gia về chính sách công của Châu Âu tại Quỹ Marshall của Đức.
Giới lãnh đạo Châu Âu vẫn hy vọng rằng họ có thể nói chuyện để giải quyết vấn đề. Bà von der Leyen đã đưa ra một giọng điệu hòa giải trong một bài đăng trên mạng xã hội vào tối thứ Bảy.
Bà viết: “Đối thoại vẫn là điều cần thiết và chúng tôi cam kết xây dựng dựa trên tiến trình đã bắt đầu vào tuần trước giữa Vương quốc Đan Mạch và Hoa Kỳ”.
Nhưng bà cũng cảnh báo rằng thuế quan sẽ “gây nguy cơ xoắn ốc nguy hiểm”.
Cho đến nay, các cuộc đàm phán đã gần như vô ích. Các quan chức chính sách đối ngoại từ Đan Mạch và Greenland đã gặp Ngoại trưởng Marco Rubio và Phó Tổng thống JD Vance tại Washington vào tuần trước. Sau đó, người Đan Mạch và Greenland thừa nhận rằng hai bên vẫn bế tắc, nhưng bày tỏ hy vọng.
Họ lưu ý rằng hai bên đã đồng ý thành lập một nhóm công tác cấp cao để giải quyết các vấn đề của họ.
Sự lạc quan đó đã nhanh chóng bị dập tắt khi Nhà Trắng cho biết nhóm này nhằm mục đích làm việc về “việc mua lại” Greenland của Hoa Kỳ.
Bà Naas nói: “Đây chỉ là vũ lực thô bạo. “Tổng thống thực sự muốn Greenland và ông ấy sẽ không lùi bước””
Greenland không có dấu hiệu muốn được mua lại, bằng tiền hoặc bằng vũ lực quân sự. Người Greenland đôi khi cảm thấy khó chịu trước quyền lực của Đan Mạch, nhưng các cuộc thăm dò và phỏng vấn cho thấy rằng hầu hết không muốn từ bỏ nền giáo dục miễn phí và dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn dân.
Khi Tổng Thống Donald Trump có lập trường hung hăng hơn, giới lãnh đạo Châu Âu ngày càng trở nên thẳng thắn hơn.
Ulf Kristersson, thủ tướng Thụy Điển, viết rằng “chúng tôi sẽ không để mình bị tống tiền”. Emmanuel Macron, tổng thống Pháp, đã viết trên mạng xã hội vào tối thứ Bảy rằng “không có sự đe dọa hay đe dọa nào sẽ ảnh hưởng đến chúng tôi”.
Một quan chức cấp cao của Pháp cho biết Chủ nhật rằng ông Macron sẽ yêu cầu, thay mặt cho Pháp, kích hoạt công cụ thương mại chống cưỡng ép.
Ngay cả Keir Starmer, thủ tướng Anh – quốc gia này, giống như Na Uy, không thuộc Liên minh Châu Âu, nhưng được liệt kê trong số các quốc gia sẽ bị áp thuế quan – đã gọi động thái áp thuế của Tổng Thống Donald Trump là “hoàn toàn sai”. Ông Starmer đã cẩn thận vun đắp một mối quan hệ tích cực với Tòa Bạch Ốc.
Ông nói trong một tuyên bố: “Tất nhiên, chúng tôi sẽ theo đuổi việc này trực tiếp với chính quyền Hoa Kỳ”.
Lisa Nandy, một bộ trưởng chính phủ Anh, nói với BBC hôm Chủ nhật rằng ông Starmer sẽ thảo luận về vấn đề này với Tổng Thống Donald Trump “trong cơ hội sớm nhất”, có thể tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới trong tuần này ở Davos, Thụy Sĩ.
Theo tin từ The New York Times.
