Tiểu bang California, vốn nổi tiếng với nền kinh tế năng động, lại đang đối mặt với những thách thức tài chính dai dẳng do sự biến động trong thu ngân sách. Theo một bài bình luận trên Mercury News, có ba yếu tố chính góp phần vào tình trạng “lên voi xuống chó” của ngân sách tiểu bang này.
Đầu tiên, California phụ thuộc quá nhiều vào thuế thu nhập cá nhân, chiếm gần 70% ngân sách chung trong năm tài khóa 2025-26, cao hơn nhiều so với mức trung bình toàn quốc. Điều này khiến nguồn thu của tiểu bang dễ bị ảnh hưởng bởi những biến động của thị trường chứng khoán và thu nhập của người dân.
Thứ hai, các cam kết chi tiêu bắt buộc, thường xuất phát từ các sáng kiến của cử tri như Tu chính án 98 đảm bảo nguồn tài trợ tối thiểu cho giáo dục công, đã hạn chế đáng kể sự linh hoạt của các nhà hoạch định chính sách. Hàng chục tỷ đô la cũng được chi cho việc trả nợ trái phiếu, làm giảm khả năng tùy biến ngân sách.
Cuối cùng, California thiếu một hệ thống hiệu quả để đánh giá hiệu quả chi tiêu công, dẫn đến tình trạng lãng phí và thậm chí gian lận. Các dự án quan trọng như hệ thống kế toán tài chính Fi$Cal đã bị trì hoãn và vượt ngân sách. Tình trạng kiểm toán tài chính chậm trễ cũng làm dấy lên lo ngại về sự giám sát tài chính.
Để giải quyết vấn đề này, bài viết cho rằng California cần cải cách hệ thống thuế để giảm sự phụ thuộc vào thuế thu nhập cá nhân, cân nhắc kỹ lưỡng các biện pháp vay nợ mới, và cử tri cần bầu ra những nhà lãnh đạo có trách nhiệm trong việc giám sát chi tiêu công.
Bài viết được đăng trên Mercury News vào ngày 31 tháng 1 năm 2026, và được trích dẫn lại từ Los Angeles Times.
