Phiên tòa được mệnh danh là “phiên tòa thế kỷ” tại Vatican đã nối lại với các phiên kháng cáo sau khi các công tố viên của Giáo hoàng phải đối mặt với những trở ngại đáng kể.
Vụ án liên quan đến Hồng y Angelo Becciu, từng nắm giữ quyền lực lớn, cùng tám bị cáo khác. Họ đã bị kết án về một số tội danh tài chính vào năm 2023, sau một phiên tòa kéo dài hai năm.
Tuy nhiên, Tòa án Tối cao Vatican gần đây đã bác bỏ kháng cáo của bên công tố, đồng nghĩa với việc các bị cáo chỉ có thể hy vọng vào việc phán quyết và bản án của mình được cải thiện hoặc hủy bỏ.
Cùng ngày, chưởng lý Vatican, Alessandro Diddi, cũng đã rút lui khỏi vụ án sau nhiều tháng phản đối, thay vì đối mặt với khả năng bị Tòa án Tối cao yêu cầu loại bỏ.
Vấn đề cốt lõi là vai trò của ông Diddi trong một loạt tin nhắn WhatsApp đã gây tranh cãi, làm dấy lên nghi ngờ về tính xác thực của toàn bộ phiên tòa. Các đoạn hội thoại này, ghi lại nỗ lực kéo dài nhiều năm nhằm nhắm vào Hồng y Becciu, cho thấy những hành vi đáng ngờ của cảnh sát Vatican, các công tố viên và cả Giáo hoàng Francis.
Các luật sư bào chữa đã lập luận rằng các tin nhắn này chứng minh ông Diddi không hề vô tư trong việc xử lý bằng chứng và nhân chứng, và không phù hợp để tiếp tục vai trò của mình.
Ông Diddi đã bác bỏ những lập luận này là “vô căn cứ”, nhưng vẫn tự rút lui “để ngăn chặn những suy diễn và lời nói dối về tôi bị lợi dụng để gây tổn hại và định kiến cho quá trình xác định sự thật và khẳng định công lý.”
Ban đầu, phiên tòa tập trung vào việc Vatican đầu tư 350 triệu euro vào một bất động sản ở London. Công tố viên cáo buộc các nhà môi giới và các tu sĩ Vatican đã chiếm đoạt hàng chục triệu euro phí và hoa hồng để mua bất động sản, sau đó đòi thêm 15 triệu euro để nhượng lại quyền kiểm soát.
Bản điều tra ban đầu đã mở rộng sang hai nhánh liên quan đến Hồng y Becciu, người bị kết án tham ô và nhận bản án 5 năm rưỡi tù giam. Tòa án cũng kết tội tám bị cáo khác về tội tham ô, lạm dụng chức vụ, gian lận và các tội danh khác, nhưng bác bỏ nhiều cáo buộc.
Tất cả các bị cáo đều khẳng định vô tội và đã kháng cáo. Bên công tố cũng kháng cáo vì tòa án phần lớn đã bác bỏ luận điểm âm mưu lừa đảo lớn nhằm vào Tòa Thánh và thay vào đó kết tội các bị cáo về một số tội danh nghiêm trọng nhưng thứ yếu.
Theo tin từ Associated Press, các phiên kháng cáo hiện đang tiếp tục, với một hướng tấn công mới tập trung vào vai trò của Giáo hoàng Francis trong cuộc điều tra. Các luật sư bào chữa cho rằng thân chủ của họ không thể nhận được một phiên tòa công bằng trong một chế độ quân chủ chuyên chế, nơi Giáo hoàng có quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp tối cao, và Giáo hoàng Francis đã sử dụng quyền lực đó trong quá trình điều tra.
Vấn đề chính là bốn sắc lệnh hành chính bí mật mà Giáo hoàng Francis đã ký vào năm 2019 và 2020, ban cho các công tố viên Vatican quyền hạn rộng lớn, bao gồm việc sử dụng nghe lén không bị kiểm soát và quyền đi chệch khỏi luật hiện hành.
Các học giả pháp lý cho rằng việc ban hành luật bí mật và tùy tiện này đã vi phạm nguyên tắc cơ bản về quyền được xét xử công bằng, đòi hỏi “sự bình đẳng về vũ khí” giữa bên bào chữa và bên công tố. Ngay cả các quan chức pháp lý Vatican cũng thừa nhận việc Giáo hoàng Francis không công bố các sắc lệnh này là “cực kỳ có vấn đề”.
