Los Angeles – Các tập đoàn mạng xã hội lớn nhất thế giới đang đối mặt với phiên tòa đầu tiên trong một loạt các vụ kiện pháp lý mang tính lịch sử, nhằm xác định trách nhiệm của họ đối với việc gây hại cho trẻ em thông qua các nền tảng trực tuyến.
Vào thứ Ba, việc lựa chọn bồi thẩm đoàn đã bắt đầu tại Los Angeles cho phiên tòa đầu tiên, trong số các vụ kiện sẽ được tiến hành ở cả tòa án tiểu bang và liên bang. Hơn 1.600 nguyên đơn, bao gồm hơn 350 gia đình và hơn 250 khu học chánh, cáo buộc các chủ sở hữu Instagram, YouTube, TikTok và Snap đã cố tình thiết kế các sản phẩm gây nghiện, có hại cho sức khỏe tâm thần của người dùng trẻ tuổi.
Các nguyên đơn khẳng định rằng Instagram, Facebook, YouTube, TikTok và Snap “đã thay đổi cách suy nghĩ, cảm nhận và hành vi của con cái chúng ta,” theo đơn kiện tập thể. Trước ngày xét xử bắt đầu, TikTok và Snap đã đạt được thỏa thuận dàn xếp với nguyên đơn trong vụ kiện đầu tiên tại tòa án California. Tuy nhiên, cả hai công ty vẫn là bị đơn trong một loạt các vụ kiện tương tự dự kiến sẽ được đưa ra xét xử trong năm nay.
Ông Mark Lanier, luật sư chính của nguyên đơn trong vụ kiện đầu tiên, cho biết ông sẵn sàng thỏa thuận với Meta và Google, nhưng hy vọng lớn nhất là phiên tòa sẽ “mang lại sự minh bạch và trách nhiệm giải trình.” Ông Lanier nói với các phóng viên bên ngoài phòng xử án: “Sự minh bạch ở đây là chúng tôi muốn tất cả các hồ sơ đang được bảo mật sẽ được công khai để công chúng có thể thấy rằng các công ty này đã cố tình tạo ra một cuộc khủng hoảng nghiện ngập ở đất nước chúng ta, và thực sự là trên toàn thế giới. Chúng tôi cũng muốn có trách nhiệm giải trình. Chúng tôi muốn các công ty này phải chịu trách nhiệm về những tổn hại mà họ đã gây ra cho từng cá nhân.”
Các phiên tòa bắt đầu với vụ kiện của một phụ nữ 20 tuổi, được tòa án xác định là K.G.M., người chưa đủ tuổi vào thời điểm xảy ra các sự cố được nêu trong đơn kiện của cô. Ông Lanier tin rằng vụ kiện của thân chủ mình sẽ là “chỉ dấu” cho hàng trăm vụ kiện tương tự còn đang chờ xử lý tại tòa án tiểu bang. CEO của Meta, Mark Zuckerberg, dự kiến sẽ ra làm chứng vào tháng 2, theo đội ngũ pháp lý của Meta, và người đứng đầu Instagram, Adam Mosseri, cũng có thể sẽ ra tòa. Nếu bồi thẩm đoàn tuyên án có lợi cho nguyên đơn đầu tiên, các công ty mạng xã hội có thể phải đối mặt với các khoản bồi thường thiệt hại do bồi thẩm đoàn xác định và buộc phải thay đổi thiết kế của các nền tảng của họ. Phán quyết này cũng có thể định hướng cho việc liệu các gã khổng lồ công nghệ có lựa chọn chiến đấu hay thỏa thuận trong các vụ kiện sắp tới hay không.
Các điều khoản dàn xếp của TikTok và Snap với K.G.M. đã không được tiết lộ. TikTok chưa đưa ra bình luận ngay lập tức về yêu cầu này. Một phát ngôn viên của Snap cho biết trong một email: “Các Bên hài lòng vì đã có thể giải quyết vấn đề này một cách hòa thuận.”
Tổ chức Tech Oversight Project, một tổ chức giám sát công nghệ phi lợi nhuận, đã công bố một báo cáo vào Chủ nhật bao gồm các tài liệu tòa án đã được giải mật, trong đó có các email nội bộ, tin nhắn và bản trình bày, chỉ ra nỗ lực của Meta, Google, Snap và TikTok nhằm làm cho các nền tảng của họ hấp dẫn hơn đối với giới trẻ. Bà Sacha Haworth, giám đốc điều hành của Tech Oversight Project, cho biết: “Vụ dàn xếp này không có gì đáng ngạc nhiên vì bằng chứng tai hại đó chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Đây mới chỉ là vụ kiện đầu tiên — có hàng trăm phụ huynh và khu học chánh trong các phiên tòa về chứng nghiện mạng xã hội bắt đầu hôm nay, và thật đáng buồn, có thêm các gia đình mỗi ngày đang lên tiếng và đưa Big Tech ra tòa vì các sản phẩm cố tình gây hại của họ.”
Ông Matt Bergman, giám đốc sáng lập của Social Media Victims Law Center — đại diện cho khoảng 750 nguyên đơn trong thủ tục tố tụng của tòa án California và khoảng 500 người trong thủ tục của tòa án liên bang — cho biết ông háo hức được nghe các CEO làm chứng về “lý do lợi nhuận của họ quan trọng hơn cuộc sống của con em chúng ta.” Ông Bergman nói thêm, gần ba năm trước, công ty của ông đã đệ trình vụ kiện đầu tiên tại Mỹ liên quan đến một trẻ em cáo buộc bị các công ty mạng xã hội gây hại. Tuy nhiên, công ty đã được thông báo rằng các vụ kiện như vậy “không bao giờ có thể tiến tới xét xử do Mục 230,” một sửa đổi đối với Đạo luật Truyền thông năm 1934 được ban hành năm 1996, quy định rằng các công ty internet không chịu trách nhiệm về nội dung mà người dùng đăng tải. “Nhờ sự cống hiến phi thường của các gia đình này và sự nỗ lực không ngừng của nhiều luật sư và thẩm phán, chúng ta giờ đây có thể đưa vụ việc ra xét xử bất chấp Mục 230,” ông Bergman nói. “Và các công ty, lần đầu tiên, sẽ phải chịu trách nhiệm về mối nguy hiểm rõ ràng và hiện hữu mà các nền tảng của họ đã gây ra cho giới trẻ.”
Trong một tuyên bố bằng email, Meta, chủ sở hữu Instagram và Facebook, đã nhấn mạnh hồ sơ cập nhật về an toàn của họ, bao gồm việc giới thiệu Tài khoản Vị thành niên và các công cụ kiểm soát của phụ huynh. Một phát ngôn viên viết rằng công ty “tự hào về những tiến bộ đã đạt được và luôn nỗ lực để làm tốt hơn.” “Chúng tôi hoàn toàn không đồng ý với những cáo buộc này và tin tưởng rằng bằng chứng sẽ cho thấy cam kết lâu dài của chúng tôi trong việc hỗ trợ giới trẻ,” người phát ngôn viết. “Trong hơn một thập kỷ, chúng tôi đã lắng nghe ý kiến phụ huynh, làm việc với các chuyên gia và cơ quan thực thi pháp luật, và tiến hành nghiên cứu sâu rộng để hiểu các vấn đề quan trọng nhất.”
Google cũng bác bỏ các khiếu nại trong các vụ kiện liên quan đến YouTube. “Việc mang lại trải nghiệm an toàn và lành mạnh hơn cho giới trẻ luôn là cốt lõi trong công việc của chúng tôi. Hợp tác với các chuyên gia về thanh thiếu niên, sức khỏe tâm thần và phụ huynh, chúng tôi đã xây dựng các dịch vụ và chính sách để cung cấp cho giới trẻ những trải nghiệm phù hợp với lứa tuổi và cho phụ huynh các công cụ kiểm soát mạnh mẽ,” người phát ngôn của Google, ông José Castañeda, viết trong một email. “Những cáo buộc trong các đơn kiện này hoàn toàn không đúng sự thật.”
Các phiên tòa diễn ra hai năm sau khi Ủy ban Tư pháp Thượng viện chất vấn các giám đốc điều hành hàng đầu của Meta, TikTok, X, Snap và Discord về những thiếu sót bị cáo buộc liên quan đến sự an toàn của giới trẻ trên các nền tảng của họ. Tech Oversight Project mô tả các vụ kiện này là “vụ kiện đòi hỏi trách nhiệm pháp lý lớn nhất từ trước đến nay đối với mạng xã hội.”
