Tại Cuba, người dân đang tìm cách tự chủ hơn khi chính phủ Hoa Kỳ siết chặt lệnh cấm vận kinh tế đối với đảo quốc này. Giới chuyên gia nhận định động thái này nhằm thúc đẩy một cuộc nổi dậy và thay đổi chính phủ.
Các biện pháp trừng phạt gia tăng từ Hoa Kỳ đã gây áp lực lên đời sống người dân Cuba, đặc biệt sau khi nguồn cung dầu quan trọng từ Venezuela bị gián đoạn do các hành động quân sự của Mỹ và việc bắt giữ lãnh đạo nước này. Dù hậu quả lâu dài của việc ngừng vận chuyển dầu chưa thật sự rõ ràng, người dân Cuba đã không chờ đợi mà bắt đầu tìm cách thích ứng.
Nhiều người đang lắp đặt các tấm pin năng lượng mặt trời, trồng trọt cây lương thực hoặc quay trở lại lối sống giản dị hơn, ít phụ thuộc vào công nghệ và nhiên liệu hóa thạch. Ông Jose Ángel Méndez Faviel chia sẻ: “Đó là cách để tồn tại. Tốt nhất là tự dựa vào chính mình.”
Trước tình hình cúp điện nghiêm trọng, ông Méndez đã chuyển từ trung tâm Havana về một trang trại ở vùng nông thôn Bacuranao, nơi ông có thể nấu ăn bằng củi thay vì phải đối mặt với bóng tối trong căn hộ thành phố. Ông cho biết dù không chắc chắn về những lời đe dọa từ Tổng Thống Donald Trump đối với Cuba, ông vẫn chủ động dự trữ xăng, củi và nông sản, đồng thời bắt đầu trồng trọt từ ba tháng trước. Ông còn cân nhắc mua lại con ngựa cũ để vận chuyển rau củ ra chợ, vì “ngựa thì không cần nhiên liệu” và “chúng ta cần quay về quá khứ”.
Trước khi nguồn cung dầu từ Venezuela bị ảnh hưởng, Cuba đã phải đối mặt với tình trạng cúp điện triền miên, giá cả leo thang và thiếu hụt hàng hóa thiết yếu. Với những cảnh báo về một cuộc khủng hoảng kinh tế tiềm ẩn, nhiều người đặt câu hỏi liệu Cuba có đang tiến gần đến điểm bùng phát hay không. Đối với Tổng Thống Donald Trump, người đã ký sắc lệnh áp đặt thuế quan đối với các quốc gia cung cấp dầu cho Cuba, điều này dường như là điều tất yếu. Ông Trump từng nhận định: “Cuba thực sự là một quốc gia đang đứng trên bờ vực sụp đổ.”
Tuy nhiên, nhiều người Cuba lại tỏ ra xem thường nhận định này, đặc biệt là những người từng trải qua “Thời kỳ Đặc biệt” những năm 1990 khi sự cắt giảm viện trợ từ Liên Xô đã gây ra cảnh thiếu thốn nghiêm trọng. Yadián Silva, một y tá và tài xế xe cổ, cho biết người dân Cuba không hề ngây thơ. “Chúng tôi có những vấn đề, và chúng tôi biết mình có rất nhiều vấn đề. Nhưng khi mọi chuyện xảy ra ở Cuba, đó là vì người dân thực sự cảm thấy điều đó nên xảy ra, chứ không phải vì ai đó từ bên ngoài nói ‘làm cái này’.”
Trong một cuộc tuần hành thường niên tưởng nhớ anh hùng dân tộc José Martí, hàng chục ngàn người dân Cuba, trong đó có nhiều sinh viên đại học, đã cầm đuốc tham gia. Cô Sheyla Ibatao Ruíz, sinh viên luật 21 tuổi, tuyên bố: “Chúng tôi là một dân tộc đáng kính, khao khát tiến lên, khao khát phát triển, không tin vào những lời đe dọa và không bị bất kỳ sự trả đũa nào từ kẻ thù làm cho sợ hãi. Nếu chúng tôi phải cầm vũ khí, chúng tôi sẽ là những người đầu tiên làm điều đó.”
Trước đó, Christopher Landau, Thứ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ, đã phát biểu rằng Hoa Kỳ ngưỡng mộ tinh thần yêu tự do của ông Martí và hy vọng rằng vào năm 2026, người dân Cuba sẽ có thể thực thi các quyền tự do cơ bản của mình. Ông nhấn mạnh: “Chế độ cộng sản Castro đang lung lay; nó sẽ không kéo dài lâu hơn nữa. Sau 67 năm của một cuộc cách mạng thất bại đã phản bội người dân Cuba, đã đến lúc cho sự thay đổi mà người dân trên đảo đang khao khát.”
Trước tình hình khó khăn, một số người dân đã tìm kiếm các giải pháp thay thế. Ông Ángel Eduardo đã khởi nghiệp kinh doanh lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời với tên gọi “Con Voltage”. Ông cho biết đã quá mệt mỏi vì phải học bài trong bóng tối và viết tay thay vì dùng máy tính. Nhờ sự giúp đỡ của bạn bè, ChatGPT và mạng xã hội, ông đã học được cách lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời và hiện đã lắp đặt hàng chục hệ thống trên khắp Cuba. Ông nhận thấy nhu cầu lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời tăng vọt kể từ khi nguồn cung dầu từ Venezuela bị gián đoạn.
Bà Niuvis Bueno Zavala, một cựu thông dịch viên tiếng Nga, hiện đang điều hành một quán nhỏ bán đồ uống ven biển, đang cân nhắc việc bắt đầu bán đồ ăn tự làm. Bà chia sẻ: “Tôi chưa bao giờ khó khăn đến vậy. Luôn có một bàn tay giúp đỡ chúng tôi. Nhưng bây giờ những bàn tay đó không thể đến được với chúng tôi. Chúng tôi bị chặn từ mọi phía.”
Nhiều người Cuba, bao gồm cả ông Pedro Carbonell, một cựu phi công 73 tuổi, đã lên tiếng phản đối lệnh cấm vận của Hoa Kỳ. Ông cho biết người dân Cuba phải tiếp tục đấu tranh. “Nếu chúng ta không có nhiên liệu, chúng ta sẽ đi xe đạp,” ông nói, gợi nhớ lại thời kỳ mọi người phải đi bộ nhiều trong “Thời kỳ Đặc biệt”. “Rượu của chúng ta đắng. Nhưng đó là rượu của chúng ta. Bạn hiểu không? Và chúng tôi không muốn bất kỳ ai từ bên ngoài đến đây và nói cho chúng tôi biết cách uống rượu của mình.”
Bài báo được trích từ nguồn tin của Associated Press.
