Myanmar đang bước vào vòng bầu cử cuối cùng, khép lại tiến trình kéo dài gần một tháng. Tuy nhiên, kết quả đã gần như chắc chắn nghiêng về phe quân đội và các đồng minh của họ, đảm bảo quyền kiểm soát chính phủ.
Theo các nhà phê bình, cuộc bầu cử này không tự do và công bằng, chỉ nhằm mục đích hợp pháp hóa quyền lực của quân đội sau cuộc đảo chính lật đổ chính phủ dân sự của bà Aung San Suu Kyi hồi tháng 2 năm 2021. Đảng Liên minh Đoàn kết và Phát triển (USDP) do quân đội hậu thuẫn đã giành được phần lớn ghế trong hai vòng bỏ phiếu trước đó. Một điều khoản đặc biệt dành 25% số ghế trong Quốc hội cho quân đội, đảm bảo họ và đồng minh nắm quyền kiểm soát cơ quan lập pháp.
Thượng tướng Min Aung Hlaing, lãnh đạo chính phủ quân sự hiện tại, được dự đoán sẽ đảm nhận chức vụ Tổng thống khi Quốc hội mới họp. Tuy nhiên, cuộc bầu cử diễn ra trong bối cảnh hạn chế nghiêm ngặt đối với các hoạt động chỉ trích công khai.
Cuộc đảo chính năm 2021 đã châm ngòi cho làn sóng phản đối dữ dội, đẩy Myanmar vào cuộc nội chiến. An ninh bất ổn do xung đột vũ trang khiến việc bỏ phiếu không thể diễn ra ở hơn một phần năm tổng số 330 khu vực hành chính.
Ngoại trưởng Malaysia đã tuyên bố Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) sẽ không cử quan sát viên và cũng sẽ không công nhận kết quả bầu cử, do quan ngại về việc thiếu sự tham gia tự do và toàn diện. Đây là lần đầu tiên khối khu vực 11 thành viên đưa ra tuyên bố rõ ràng như vậy.
Các quan sát viên từ Nga, Trung Quốc, Belarus, Kazakhstan, Nicaragua, Việt Nam, Campuchia, Ấn Độ và Nhật Bản đã được cử đến. Tuy nhiên, phần lớn các quốc gia này đều bị xem là các nhà nước độc đoán, ngoại trừ Ấn Độ và Nhật Bản.
Bà Aung San Suu Kyi, cựu lãnh đạo Myanmar 80 tuổi, và đảng của bà không tham gia tranh cử. Bà đang thụ án tù 27 năm với các cáo buộc bị coi là ngụy tạo và mang động cơ chính trị. Đảng Liên minh Dân tộc vì Dân chủ của bà đã buộc phải giải thể vào năm 2023.
Nhiều đảng phái khác cũng từ chối đăng ký hoặc rút lui do điều kiện bầu cử không công bằng, trong khi các nhóm đối lập kêu gọi tẩy chay bỏ phiếu. Luật Bảo vệ Bầu cử mới áp dụng các hình phạt nghiêm khắc đối với các hoạt động chỉ trích công khai.
Tin từ AP cho biết, các vòng bỏ phiếu trước đó đã bị gián đoạn bởi các nhóm vũ trang đối lập, gây ra các vụ tấn công vào trạm bỏ phiếu và các tòa nhà chính phủ, làm ít nhất hai quan chức hành chính thiệt mạng.
Kết quả cuối cùng dự kiến sẽ được công bố vào cuối tuần này. Chính phủ quân sự thông báo Quốc hội sẽ họp vào tháng 3 và chính phủ mới sẽ nhậm chức vào tháng 4. Đảng nào giành đa số ghế trong Quốc hội sẽ có quyền chọn Tổng thống mới.
Sau hai vòng bỏ phiếu đầu tiên, USDP đã giành được 233 ghế. Cùng với 166 ghế được phân bổ cho quân đội, hai bên đã nắm giữ gần 400 ghế, vượt xa con số 294 cần thiết để nắm quyền. Có 17 đảng khác giành được số ghế nhỏ.
Hơn 4.800 ứng cử viên từ 57 đảng phái tranh cử tại các cơ quan lập pháp quốc gia và khu vực. Chính phủ quân sự cho biết có hơn 24 triệu cử tri đủ điều kiện, giảm khoảng 35% so với năm 2020. Tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu trong hai vòng đầu là từ 50% đến 60%.
