Quân đội Hoa Kỳ cho biết đã khai hỏa vào lực lượng Iran, đánh chìm sáu thuyền nhỏ nhắm vào tàu dân sự khi nỗ lực mở lại eo biển Hormuz hôm Thứ Hai. Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), một đồng minh quan trọng của Hoa Kỳ, cho hay đã bị Iran tấn công lần đầu tiên kể từ khi một thỏa thuận ngừng bắn mong manh có hiệu lực hồi đầu tháng Tư.
Bộ Quốc phòng UAE thông báo hệ thống phòng không của họ đã bắn hạ 15 tên lửa và bốn máy bay không người lái do Iran phóng đi. Giới hữu trách tại tiểu vương quốc Fujairah cho biết một máy bay không người lái đã gây cháy tại một cơ sở dầu mỏ quan trọng, làm ba công dân Ấn Độ bị thương. Quân đội Anh báo cáo hai tàu chở hàng bốc cháy ngoài khơi UAE.
Tehran không xác nhận hay bác bỏ các vụ tấn công, nhưng vào sáng Thứ Ba, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã viết trên mạng xã hội X rằng cả Hoa Kỳ và UAE “nên cảnh giác để không bị lôi kéo trở lại vũng lầy.”
Trong một tuyên bố tương tự, một quan chức quân sự giấu tên của Iran được truyền hình nhà nước trích dẫn cho biết Tehran “không có kế hoạch” nhắm vào UAE hay một trong các mỏ dầu của nước này. Vị quan chức này nói thêm: “Sự cố xảy ra do sự phiêu lưu của quân đội Hoa Kỳ nhằm tạo ra một lối đi bất hợp pháp,” dường như ám chỉ những nỗ lực mới nhất của Tổng Thống Donald Trump nhằm mở lại eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy quan trọng cho năng lượng toàn cầu.
Theo Hãng tin Associated Press (AP), việc phá vỡ sự kiểm soát của Iran đối với eo biển này sẽ làm giảm bớt lo ngại kinh tế toàn cầu và tước đi của Iran một nguồn đòn bẩy chính. Tuy nhiên, những nỗ lực này cũng có nguy cơ thổi bùng trở lại cuộc chiến quy mô lớn đã bùng nổ khi Hoa Kỳ và Israel lần đầu tấn công Iran vào ngày 28 tháng Hai, khiến Iran phải đóng cửa eo biển.
Các công ty vận chuyển và công ty bảo hiểm của họ khó có thể chấp nhận rủi ro này, vì Iran đã bắn vào các tàu thuyền trên tuyến đường thủy và thề sẽ tiếp tục làm như vậy. Iran cho biết nỗ lực mới của Hoa Kỳ là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn mong manh vốn đã được duy trì hơn ba tuần.
Việc Iran phong tỏa eo biển này đã gây ra sự gia tăng giá nhiên liệu trên toàn thế giới và làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu, theo AP. Trung tâm Thông tin Hàng hải Liên hợp do Hoa Kỳ dẫn đầu đã khuyến cáo các tàu thuyền hôm Thứ Hai đi qua eo biển này trong vùng biển của Oman, cho biết họ đã thiết lập một “khu vực an ninh tăng cường.”
Đô đốc Brad Cooper, tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ, nói với các phóng viên rằng lực lượng Hoa Kỳ đã mở thành công một lối đi qua eo biển không có thủy lôi của Iran. Ông cho biết Iran đã phóng nhiều tên lửa hành trình, máy bay không người lái và thuyền nhỏ vào các tàu dân sự dưới sự bảo vệ của quân đội Hoa Kỳ. Ông Cooper nói thêm: “Mỗi mối đe dọa đều đã bị đánh bại.”
Tổng Thống Trump đã cảnh báo vào Chủ Nhật rằng các nỗ lực của Iran nhằm ngăn chặn việc di chuyển qua eo biển “sẽ, không may, phải được giải quyết một cách mạnh mẽ.” Ông mô tả “Dự án Tự do” theo thuật ngữ nhân đạo, nhằm giúp đỡ các thủy thủ bị mắc kẹt trên hàng trăm con tàu đã bị kẹt lại ở Vịnh Ba Tư kể từ khi chiến tranh bắt đầu.
UAE lên án cái mà họ gọi là “hành động xâm lược trắng trợn của Iran” và kêu gọi chấm dứt ngay lập tức các cuộc tấn công. Bốn cảnh báo tên lửa đã được đưa ra hôm Thứ Hai, kêu gọi cư dân UAE tìm nơi trú ẩn — đây là những cảnh báo đầu tiên kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn bắt đầu gần một tháng trước. Các máy bay thương mại hướng đến UAE — nơi có các trung tâm du lịch toàn cầu là Dubai và Abu Dhabi — đã quay đầu giữa không trung.
Mức độ của vụ tấn công vào Fujairah vẫn chưa rõ ràng, nhưng đây là điểm cuối của một đường ống dẫn dầu mà UAE đã sử dụng để tránh vận chuyển một phần dầu của mình qua eo biển. Tiểu vương quốc này nằm trên Vịnh Oman, nơi có các cơ sở lưu trữ dầu mỏ rộng lớn và là lối ra biển chính của UAE bên ngoài eo biển.
“Các cuộc tấn công này đại diện cho một sự leo thang nguy hiểm và một sự vi phạm không thể chấp nhận được,” Bộ Ngoại giao UAE cho biết trong một tuyên bố trên X. Tại Oman, giới hữu trách cho biết một tòa nhà dân cư gần eo biển “đã bị nhắm mục tiêu,” khiến hai công nhân nước ngoài bị thương, bốn phương tiện bị hư hại và cửa sổ gần đó bị vỡ. Tuy nhiên, báo cáo của truyền thông nhà nước không cung cấp thêm chi tiết.
Bộ chỉ huy quân sự Iran đã cảnh báo rằng các tàu thuyền đi qua eo biển phải phối hợp với họ. “Chúng tôi cảnh báo rằng bất kỳ lực lượng quân sự nước ngoài nào — đặc biệt là quân đội Hoa Kỳ hiếu chiến — có ý định tiếp cận hoặc đi vào eo biển Hormuz sẽ bị nhắm mục tiêu,” Thiếu tướng Ali Abdollahi nói với đài truyền hình nhà nước IRIB. Hàn Quốc cho biết hôm Thứ Ba rằng một vụ cháy trên một con tàu do Hàn Quốc điều hành ở eo biển Hormuz đã được dập tắt hoàn toàn và không có thành viên thủy thủ đoàn nào trong số 24 người bị thương. Giới chức trước đó cho biết một vụ nổ và hỏa hoạn đã bùng phát vào tối Thứ Hai trên con tàu mang cờ Panama do công ty vận tải Hàn Quốc HMM điều hành và nguyên nhân chưa được xác định. Con tàu này đã neo đậu gần UAE ở eo biển Hormuz và vụ hỏa hoạn ảnh hưởng đến động cơ bên trái của nó.
Tổng Thống Trump đã đăng trên mạng xã hội rằng Iran “đã bắn vài phát” vào các tàu, bao gồm cả một tàu chở hàng của Hàn Quốc, mà không nói rõ thêm. Giới chức Hàn Quốc chưa bình luận về lời kêu gọi của ông Trump yêu cầu Seoul “tham gia sứ mệnh” ở eo biển này. UAE đã cáo buộc Iran nhắm mục tiêu vào một tàu chở dầu liên quan đến công ty dầu mỏ chính của họ bằng hai máy bay không người lái khi tàu này di chuyển qua eo biển. Họ không nói khi nào vụ tấn công xảy ra. Không có báo cáo về thương vong.
Việc gián đoạn tuyến đường thủy này đã gây áp lực lên các quốc gia ở Châu Âu và Châu Á vốn phụ thuộc vào dầu khí từ Vịnh Ba Tư, làm tăng giá vượt xa khu vực, theo AP. Hoa Kỳ đã cảnh báo các công ty vận tải rằng họ có thể đối mặt với các biện pháp trừng phạt vì trả tiền cho Iran để quá cảnh qua eo biển. Trong khi đó, Hoa Kỳ đã thực thi lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran kể từ ngày 13 tháng Tư, yêu cầu ít nhất 49 tàu thương mại quay đầu, theo Bộ Chỉ huy Trung tâm. Lệnh phong tỏa đã tước đi nguồn thu từ dầu mỏ mà Tehran cần để củng cố nền kinh tế đang suy yếu của mình. Giới chức Hoa Kỳ bày tỏ hy vọng rằng lệnh phong tỏa sẽ buộc Iran phải nhượng bộ trong các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân gây tranh cãi và các vấn đề tồn đọng khác.
Đề xuất mới nhất của Iran về việc chấm dứt chiến tranh kêu gọi Hoa Kỳ dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt, chấm dứt phong tỏa, rút lực lượng khỏi khu vực và chấm dứt mọi hành động thù địch, bao gồm cả các hoạt động của Israel ở Lebanon, theo các hãng tin bán chính thức Nour News và Tasnim, vốn có quan hệ chặt chẽ với bộ máy an ninh của Iran. Giới chức Iran cho biết họ đang xem xét phản hồi của Hoa Kỳ, mặc dù người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmail Baghaei nói với các phóng viên hôm Thứ Hai rằng việc thay đổi yêu cầu khiến việc ngoại giao trở nên khó khăn. Ông không đưa ra chi tiết.
Iran tuyên bố đề xuất của họ không bao gồm các vấn đề liên quan đến chương trình hạt nhân và uranium làm giàu của nước này — vốn là động lực chính trong căng thẳng với Hoa Kỳ và Israel từ lâu. Iran muốn các vấn đề khác được giải quyết trong vòng 30 ngày và đặt mục tiêu chấm dứt chiến tranh thay vì kéo dài thỏa thuận ngừng bắn. Tổng Thống Trump bày tỏ nghi ngờ vào cuối tuần rằng đề xuất này sẽ dẫn đến một thỏa thuận.
Bài báo này dựa trên thông tin từ Hãng thông tấn Associated Press (AP).
