Mỹ dường như đang chuẩn bị tấn công Iran trong những ngày tới, dù mục tiêu có thể đoán trước nhưng kết quả thì không. Nếu không có thỏa thuận nào được đạt tới vào phút chót và Tổng Thống Donald Trump ra lệnh tấn công, đây là những kịch bản có thể xảy ra.
1. Tấn công có mục tiêu, ít thương vong dân sự, chuyển tiếp sang dân chủ: Lực lượng không quân và hải quân Mỹ thực hiện các cuộc tấn công hạn chế, chính xác nhằm vào các căn cứ quân sự của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và lực lượng Basij, các địa điểm phóng và tàng trữ tên lửa đạn đạo, cũng như chương trình hạt nhân của Iran. Một chế độ vốn đã suy yếu bị lật đổ, chuyển tiếp dần sang một nền dân chủ thực sự, nơi Iran có thể tái hòa nhập với thế giới. Đây là một kịch bản lạc quan, vì can thiệp quân sự của phương Tây vào Iraq và Libya đã không mang lại sự chuyển đổi dân chủ suôn sẻ, mà thay vào đó là hỗn loạn và đổ máu.
2. Chế độ tồn tại nhưng điều chỉnh chính sách: Đây có thể được gọi là “mô hình Venezuela”, theo đó hành động nhanh chóng và mạnh mẽ của Mỹ sẽ khiến chế độ tồn tại nhưng phải điều chỉnh chính sách. Điều này có nghĩa là Cộng hòa Hồi giáo Iran vẫn tồn tại, nhưng bị buộc phải hạn chế hỗ trợ các lực lượng dân quân bạo lực khắp Trung Đông, chấm dứt hoặc hạn chế chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo trong nước, cũng như giảm bớt đàn áp biểu tình. Tuy nhiên, kịch bản này khó xảy ra vì lãnh đạo Iran đã thể hiện sự thách thức và chống lại thay đổi trong 47 năm qua.
3. Chế độ sụp đổ, thay thế bằng quân sự cai trị: Nhiều người cho rằng đây là kết quả có khả năng xảy ra nhất. Mặc dù chế độ rõ ràng không được lòng dân và các cuộc biểu tình liên tiếp làm suy yếu nó, vẫn tồn tại một “nhà nước an ninh sâu” rộng lớn và ăn sâu bám rễ, có lợi ích trong việc duy trì hiện trạng. Lý do chính khiến các cuộc biểu tình chưa lật đổ được chế độ là do không có sự đào ngũ đáng kể sang phe đối lập, trong khi những người nắm quyền sẵn sàng sử dụng vũ lực vô hạn để giữ vững quyền lực. Trong sự hỗn loạn sau bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ, có thể Iran sẽ bị cai trị bởi một chính phủ quân sự mạnh, phần lớn bao gồm các nhân vật IRGC.
4. Iran trả đũa bằng cách tấn công lực lượng Mỹ và các nước láng giềng: Iran đã tuyên bố sẽ trả đũa bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ. Dù không thể sánh với sức mạnh của Hải quân và Không quân Mỹ, Iran vẫn có thể sử dụng kho tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái, nhiều chiếc được cất giấu trong các hang động, dưới lòng đất hoặc trên núi xa xôi. Các căn cứ và cơ sở của Mỹ nằm rải rác dọc bờ biển Vịnh Ba Tư, đặc biệt là ở Bahrain và Qatar, nhưng Iran cũng có thể nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng quan trọng của bất kỳ quốc gia nào mà họ cho là đồng lõa với cuộc tấn công của Mỹ, chẳng hạn như Jordan. Cuộc tấn công tên lửa và máy bay không người lái tàn khốc vào các cơ sở hóa dầu Saudi Aramco năm 2019, được cho là do một lực lượng dân quân được Iran hậu thuẫn ở Iraq thực hiện, đã cho thấy sự dễ bị tổn thương của Saudi Arabia trước tên lửa Iran.
5. Iran trả đũa bằng cách rải mìn trên Vịnh Ba Tư: Đây là mối đe dọa tiềm tàng đối với vận chuyển toàn cầu và nguồn cung dầu kể từ cuộc chiến tranh Iran-Iraq (1980-88) khi Iran đã rải mìn trên các tuyến đường biển. Eo biển Hormuz hẹp giữa Iran và Oman là một điểm nghẽn quan trọng, nơi khoảng 20% xuất khẩu Khí đốt Tự nhiên Hóa lỏng (LNG) của thế giới và 20-25% dầu mỏ và các sản phẩm dầu mỏ đi qua mỗi năm. Iran đã tiến hành các cuộc diễn tập nhanh chóng triển khai thủy lôi. Nếu làm vậy, nó sẽ ảnh hưởng đến thương mại thế giới và giá dầu.
6. Iran trả đũa, đánh chìm một tàu chiến Mỹ: Một thuyền trưởng Hải quân Mỹ từng nói với tôi rằng một trong những mối đe dọa từ Iran mà ông lo ngại nhất là “tấn công bầy đàn”. Đây là lúc Iran phóng một số lượng lớn máy bay không người lái mang đầu đạn nổ mạnh và tàu tuần tiễu nhanh vào một hoặc nhiều mục tiêu, khiến ngay cả hệ thống phòng thủ tầm gần đáng gờm của Hải quân Mỹ cũng không thể loại bỏ hết. Lực lượng Hải quân IRGC đã thay thế Hải quân Iran thông thường trong Vịnh Ba Tư, một số chỉ huy của họ thậm chí còn được đào tạo tại Dartmouth trong thời kỳ Shah. Phi hành đoàn hải quân Iran đã tập trung phần lớn huấn luyện vào chiến tranh bất đối xứng, tìm cách vượt qua lợi thế kỹ thuật của đối thủ chính, Hạm đội Thứ Năm của Hải quân Mỹ. Việc đánh chìm một tàu chiến Mỹ, kèm theo khả năng bắt giữ các thủy thủ đoàn sống sót, sẽ là một sự sỉ nhục lớn đối với Mỹ. Mặc dù kịch bản này được cho là khó xảy ra, tàu khu trục USS Cole trị giá hàng tỷ đô la đã bị tê liệt bởi một cuộc tấn công tự sát của Al-Qaeda tại cảng Aden năm 2000, giết chết 17 thủy thủ Mỹ.
7. Chế độ sụp đổ, thay thế bằng hỗn loạn: Đây là một nguy cơ rất thực tế và là một trong những mối quan tâm lớn của các nước láng giềng như Qatar và Saudi Arabia. Ngoài khả năng nội chiến, như Syria, Yemen và Libya đã trải qua, còn có nguy cơ trong sự hỗn loạn và bối rối, căng thẳng sắc tộc có thể bùng phát thành xung đột vũ trang khi người Kurd, Baloch và các dân tộc thiểu số khác tìm cách bảo vệ người dân của họ trong bối cảnh khoảng trống quyền lực trên toàn quốc. Phần lớn Trung Đông chắc chắn sẽ vui mừng khi thấy sự sụp đổ của Cộng hòa Hồi giáo, không ai hơn Israel, nước này đã giáng những đòn nặng nề vào các lực lượng ủy nhiệm của Iran trong khu vực và lo sợ mối đe dọa hiện hữu từ chương trình hạt nhân bị nghi ngờ của Iran. Nhưng không ai muốn thấy quốc gia đông dân nhất Trung Đông – khoảng 93 triệu người – chìm vào hỗn loạn, gây ra khủng hoảng nhân đạo và tị nạn. Nguy cơ lớn nhất bây giờ là Tổng Thống Trump, sau khi tập hợp lực lượng hùng mạnh này gần biên giới Iran, quyết định ông phải hành động hoặc mất mặt, và một cuộc chiến tranh bắt đầu mà không có mục tiêu rõ ràng và với những hậu quả không thể đoán trước và có khả năng gây tổn hại.
Bài báo này được dịch và biên tập lại từ nguồn tin của BBC.
