Trong khi nhiều người coi việc cắn móng tay, trì hoãn công việc và né tránh là những thói quen xấu khó kiểm soát, một cuốn sách tâm lý học mới cho rằng chúng là những chiến lược sinh tồn, từng bảo vệ con người.
Trong cuốn “Controlled Explosions in Mental Health”, nhà tâm lý học lâm sàng, Tiến sĩ Charlie Heriot-Maitland, đã nghiên cứu lý do tại sao mọi người cứ giữ những thói quen xấu dường như đi ngược lại lợi ích của họ.
Dựa trên nhiều năm nghiên cứu lâm sàng và thực hành trị liệu, chuyên gia này tiết lộ bộ não ưu tiên sự lường trước và an toàn hơn sự thoải mái và hạnh phúc.
“Bộ não của chúng ta là một cỗ máy sinh tồn”, ông nói với Fox News Digital. “Nó được lập trình không phải để tối ưu hóa hạnh phúc và sự khỏe mạnh của chúng ta, mà là để giữ cho chúng ta sống sót.”
Các chuyên gia cho biết bộ não ưu tiên sự lường trước và an toàn hơn hạnh phúc, thích sự khó chịu quen thuộc đã được kiểm soát hơn là rủi ro không thể đoán trước.
Cuốn sách lập luận rằng “bộ não sử dụng những tổn hại nhỏ này như một liều bảo vệ để ngăn chặn những tổn hại khác”. Ví dụ, trì hoãn có thể tạo ra căng thẳng và thất vọng, nhưng nó cũng có thể trì hoãn việc phải đối mặt với nỗi sợ thất bại hoặc bị đánh giá cao hơn.
Bà Thea Gallagher, một nhà tâm lý học và giám đốc chương trình sức khỏe tại NYU Langone Health, nói với Fox News Digital: “Luận điểm chính là những hành vi mà chúng ta gắn mác là ‘tự gây tổn thương’ thực ra có thể là những nỗ lực của bộ não để kiểm soát sự khó chịu”.
Trong cuộc sống hiện đại, các mối đe dọa thường mang tính cảm xúc hơn là thể chất. Sự từ chối, xấu hổ, lo lắng và mất kiểm soát có thể kích hoạt các hệ thống sinh tồn tương tự như một mối đe dọa thể chất, theo các chuyên gia.
“Bộ não của chúng ta đã tiến hóa để thích nhìn thấy mối đe dọa, ngay cả khi không có, để tạo ra phản ứng bảo vệ trong chúng ta”, Heriot-Maitland nói.
Tự phê bình, né tránh và các hành động như cắn móng tay có thể hoạt động như những nỗ lực để kiểm soát “nguy hiểm”.
Gallagher lưu ý rằng cuốn sách dựa vào sự hiểu biết sâu sắc về lâm sàng hơn là nghiên cứu thực nghiệm. Hơn nữa, các yếu tố bên ngoài, chẳng hạn như ADHD, chấn thương, căng thẳng mãn tính hoặc áp lực kinh tế xã hội, có thể định hình những hành vi này theo những cách không chỉ liên quan đến phản ứng đe dọa.
Thay vì xem các kiểu hành vi như trì hoãn là những sai sót, cuốn sách khuyến khích mọi người hiểu chức năng bảo vệ của chúng. Tuy nhiên, mọi người nên tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên nghiệp cho những hành vi gây ra đau khổ nghiêm trọng hoặc tự làm hại bản thân.
Theo Fox News, Tiến sĩ Heriot-Maitland lưu ý rằng mọi người đều có quyền lựa chọn cách họ đối phó với những thói quen có hại của riêng mình.
Gallagher đã chia sẻ những lời khuyên thực tế sau đây cho những người có thể nhận thấy những kiểu hành vi này.
1. Chuyển từ tự phán xét sang tự trắc ẩn. Thay vì tự hỏi “Tại sao tôi lại như thế này?”, hãy cố gắng tập trung vào chức năng của hành vi, cô khuyên. Ví dụ, nó có tác dụng xoa dịu, làm tê liệt hoặc phân tâm khỏi những nỗi sợ hãi hoặc mối đe dọa khác không?
2. Chú ý đến các kiểu hành vi mà không cần chống lại chúng (ban đầu).
3. Xây dựng cảm giác an toàn. Điều này có thể có nghĩa là dựa vào các kỹ thuật tiếp đất, các mối quan hệ hỗ trợ, thói quen có thể dự đoán được và các thực hành tự xoa dịu.
4. Thực hành tiếp xúc nhỏ, ít rủi ro với các tình huống đáng sợ.
