Nga liên tục dùng tên lửa và máy bay không người lái tấn công lưới điện của Ukraine trong những tuần gần đây, khiến người dân chìm trong bóng tối và giá rét giữa mùa đông khắc nghiệt nhất. Phía Ukraine cáo buộc Nga nhắm mục tiêu vào hạ tầng năng lượng một cách bất hợp pháp nhằm cắt đứt nguồn sáng, sưởi ấm và nước sinh hoạt của dân thường.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cho biết: “Việc lợi dụng những ngày lạnh giá nhất trong mùa đông để khủng bố người dân quan trọng hơn đối với Nga so với ngoại giao.” Phía Nga khẳng định các cuộc tấn công là một phần hợp pháp trong chiến dịch quân sự của họ. Tuy nhiên, việc xâm lược Ukraine của Moscow bị nhiều nước coi là hành động gây hấn phi pháp.
Theo luật pháp quốc tế, các bên tham chiến có thể tấn công lưới điện nếu nó “trực tiếp ảnh hưởng đến một mục tiêu quân sự hợp lệ”, nhưng không được gây thương vong dân sự quá mức. Ông David Crane, cựu công tố viên Tòa án Đặc biệt Liên Hợp Quốc về Sierra Leone, nhận định các cuộc tấn công của Nga nhắm vào hạ tầng năng lượng Ukraine là “bừa bãi và lan rộng”, không tuân thủ quy định pháp lý.
Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế nhấn mạnh các bộ phận của hệ thống năng lượng cung cấp dịch vụ thiết yếu cho dân thường “về nguyên tắc là đối tượng dân sự, và do đó được bảo vệ khỏi tấn công trực tiếp, trả đũa cũng như thiệt hại ngẫu nhiên.”
Tháng trước, các thẩm phán Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) đã phát lệnh bắt giữ đối với các quan chức quân sự cấp cao của Nga, bao gồm cựu Bộ trưởng Quốc phòng Sergei Shoigu và Tổng Tham mưu trưởng Lực lượng Vũ trang Valery Gerasimov, vì bị cáo buộc liên quan đến các vụ tấn công bằng tên lửa nhằm vào hạ tầng điện lực. Các thẩm phán nhận định có “cơ sở hợp lý để tin rằng các cuộc tấn công bị cáo buộc nhằm vào các đối tượng dân sự, và đối với những cơ sở có thể được coi là mục tiêu quân sự, thiệt hại dân sự ngẫu nhiên dự kiến sẽ vượt quá lợi thế quân sự dự kiến.”
Nga không phải là thành viên của ICC và bác bỏ thẩm quyền của tòa án này. Điện Kremlin kiên quyết cho rằng quân đội Nga chỉ nhắm vào các mục tiêu liên quan đến tổ hợp công nghiệp-quân sự của Ukraine, bất chấp bằng chứng hàng ngày cho thấy các khu dân cư cũng bị ảnh hưởng.
Chính quyền Ukraine cho biết Nga đang tìm cách làm suy yếu ý chí chiến đấu của người dân bằng cách gây ra khó khăn liên tục cho dân thường, buộc họ phải sống trong cảnh nhà cửa tối tăm, lạnh lẽo. Theo ước tính chung của Ngân hàng Thế giới, Ủy ban Châu Âu và Liên Hợp Quốc, ngành năng lượng Ukraine đã thiệt hại hơn 20 tỷ USD do chiến tranh.
