Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Science Advances cho thấy tình trạng phơi nhiễm mãn tính với khói cháy rừng đã góp phần gây ra hàng chục nghìn ca tử vong mỗi năm tại Hoa Kỳ.
Theo công bố vào thứ Tư, từ năm 2006 đến 2020, việc phơi nhiễm lâu dài với các hạt bụi mịn từ khói cháy rừng đã gây ra trung bình 24.100 ca tử vong mỗi năm tại 48 tiểu bang tiếp giáp.
“Thông điệp của chúng tôi là: Khói cháy rừng rất nguy hiểm. Nó đang là một mối đe dọa ngày càng tăng đối với sức khỏe con người,” ông Yaguang Wei, một tác giả của nghiên cứu và là trợ lý giáo sư tại trường Y Icahn thuộc Mount Sinai, cho biết.
Các nhà khoa học khác đã nghiên cứu về số người chết vì khói cháy rừng không mấy ngạc nhiên trước kết quả này.
“Ước tính mà họ đưa ra là hợp lý,” ông Michael Jerrett, giáo sư khoa học sức khỏe môi trường tại Đại học California, Los Angeles, người không tham gia nghiên cứu, nhận định. “Chúng ta cần nhiều nghiên cứu hơn. Chỉ khi có nhiều nghiên cứu với nhiều thiết kế khác nhau, chúng ta mới có được sự tin tưởng khoa học vào kết quả của mình.”
Các nhà nghiên cứu tập trung vào các ca tử vong liên quan đến việc phơi nhiễm mãn tính với vật chất hạt mịn, hay PM2.5 – mối quan tâm chính từ khói cháy rừng. Các hạt này có thể xâm nhập sâu vào phổi và đi vào máu. Việc phơi nhiễm ngắn hạn có thể gây ho và kích ứng mắt, nhưng về lâu dài, chúng có thể làm trầm trọng thêm các vấn đề sức khỏe sẵn có và dẫn đến hàng loạt vấn đề sức khỏe mãn tính, gây tử vong, bao gồm bệnh hô hấp, tim mạch, thần kinh và tử vong sớm.
“PM2.5 từ khói cháy rừng đã nổi lên như một mối nguy hiểm môi trường đáng kể ở Hoa Kỳ, và nó được thúc đẩy bởi sự gia tăng về tần suất và cường độ của các vụ cháy rừng do biến đổi khí hậu,” ông Min Zhang, một nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại trường Icahn và là tác giả nghiên cứu, nói.
Cùng với nhiều thập kỷ quản lý rừng yếu kém, sự phát triển ngày càng tăng ở các khu vực dễ cháy đã mở rộng “ranh giới đô thị – hoang dã”, làm tăng rủi ro cháy rừng với những hậu quả thực sự đối với sức khỏe con người, ông Jerrett cho biết.
“Sẽ không ai ghi ‘tử vong do cháy rừng’ trên giấy chứng tử của họ trừ khi vụ cháy thực sự thiêu rụi họ hoặc một cái cây đổ vào họ hay đại loại thế,” ông Jerrett nói. “Nhưng nhiều người chết vì phơi nhiễm này là những người vốn đã dễ bị tổn thương hơn. Đây là những sinh mạng thực sự đang bị mất đi. Đây không phải là một khái niệm thống kê trừu tượng, tùy tiện.”
Các tác giả nghiên cứu đã phân tích mối liên hệ giữa mức độ phơi nhiễm trung bình hàng năm với PM2.5 từ khói cháy rừng và số ca tử vong theo quận tại 48 tiểu bang. Họ sử dụng dữ liệu tử vong liên bang về tất cả các nguyên nhân gây tử vong và một số nguyên nhân cụ thể – bệnh tuần hoàn, thần kinh, hô hấp, cũng như rối loạn tâm thần và hành vi, khối u và các bệnh nội tiết, dinh dưỡng, chuyển hóa.
Họ cũng đưa vào các ca tử vong liên quan đến tai nạn ngã và tai nạn giao thông – vốn không có khả năng liên quan đến khói cháy rừng – để đảm bảo các quan sát khác của họ không bị sai lệch.
“Chúng tôi không tìm thấy mối liên hệ nào với tai nạn xe hơi và té ngã, trong khi đối với các bệnh khác, chúng tôi tìm thấy những tác động có ý nghĩa thống kê,” ông Wei nói. Số ca tử vong do bệnh thần kinh cho thấy sự gia tăng lớn nhất với việc phơi nhiễm các hạt này.
Mức độ liên kết giữa phơi nhiễm hạt và tử vong thay đổi tùy theo mùa và nhân khẩu học. Mối liên hệ mạnh hơn xuất hiện trong các thời kỳ mát mẻ hơn, và những người ở khu vực nông thôn và cộng đồng trẻ tuổi dường như dễ bị tổn thương hơn.
Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng với mỗi 0,1 microgam trên mét khối PM2.5 tăng lên ở tất cả những nơi này, khoảng 5.594 người chết mỗi năm.
Ông Jerrett cho biết nghiên cứu có lợi thế là có quần thể nghiên cứu lớn và bao gồm hầu hết các nguyên nhân gây tử vong ở Hoa Kỳ. Tuy nhiên, ông nói rằng dữ liệu cấp quận có thể dẫn đến ước tính quá cao hoặc quá thấp vì khói cháy rừng rất khó đoán trước. “Nó không chỉ bao phủ một quận lớn cùng một lúc. Sẽ có những phần của quận bị ảnh hưởng nặng nề hơn.”
Nghiên cứu cũng không tính đến các yếu tố quan trọng khác, chẳng hạn như việc một người có hút thuốc hay không, ông nói.
Ông Kai Chen, phó giáo sư khoa học môi trường tại Trường Y tế Công cộng Yale, người cũng đã nghiên cứu về chủ đề này, cho biết: “Tôi thực sự thích việc họ xem xét cả PM2.5 từ khói và không khói.” Các nghiên cứu khác nhau đã phát hiện ra rằng PM2.5 từ khói cháy rừng có tác động sức khỏe lớn hơn so với ô nhiễm từ các nguồn khác, chẳng hạn như khí thải xe hơi, ông Chen cho biết trong một email, người không tham gia nghiên cứu.
Các tác giả nghiên cứu cho biết việc chính quyền Tổng Thống Donald Trump rút lại các chính sách về biến đổi khí hậu, ngay cả khi các vụ cháy rừng ngày càng tàn khốc hơn phần lớn do sự nóng lên toàn cầu gây ra, đã đặt ra những rủi ro nghiêm trọng. Việc định lượng mối đe dọa gây tử vong mà PM2.5 từ cháy rừng gây ra cho sức khỏe con người cho thấy sự cần thiết phải có các chiến lược giảm thiểu hiệu quả, khẩn cấp, được hỗ trợ bởi việc giám sát và quy định của Cơ quan Bảo vệ Môi trường.
“Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát PM2.5 có nguồn gốc từ cháy rừng, hiện không được EPA quy định vì nó thường được coi là thảm họa tự nhiên,” ông Chen đồng ý.
Theo Associated Press.
