Khi Iran đang suy yếu, một khoảng trống quyền lực đang hình thành ở Trung Đông. Ả Rập Xê-út đang tìm cách lấp đầy khoảng trống này bằng cách điều chỉnh lại quan hệ với các đối thủ, thiết lập các quan hệ đối tác toàn cầu và khẳng định một chính sách đối ngoại độc lập hơn. Đó là nhận định của nhiều chuyên gia.
Ông Javed Ali, cựu quan chức cấp cao của Hội đồng An ninh Quốc gia và là giáo sư tại Đại học Michigan, nói với Fox News Digital rằng: “Kể từ cuộc cách mạng năm 1979 của Iran, cả Ả Rập Xê-út và Iran đều tranh giành ảnh hưởng trên khắp thế giới Hồi giáo. Việc Thái tử Mohammed bin Salman củng cố quyền lực trong vương quốc cũng đã đưa ra một tầm nhìn khác biệt rõ rệt so với những người tiền nhiệm của ông”.
Các động thái gần đây của Riyadh, từ Yemen đến Thổ Nhĩ Kỳ, đang làm dấy lên cuộc tranh luận về việc liệu vai trò ngày càng tăng của Thái tử Mohammed bin Salman trong khu vực có còn phù hợp với lợi ích của Hoa Kỳ hay không. Như một phần của việc điều chỉnh lại, Bloomberg đưa tin vào ngày 9 tháng 1 rằng Thổ Nhĩ Kỳ đang tìm cách gia nhập hiệp ước phòng thủ chung Saudi–Pakistan đã được ký bốn tháng trước đó, theo những người am hiểu về các cuộc đàm phán.
Michael Rubin, một thành viên cấp cao tại Viện Doanh nghiệp Hoa Kỳ, cho biết quỹ đạo hiện tại của Ả Rập Xê-út phải được xem xét thông qua nhiều năm thất vọng tích lũy với chính sách của Hoa Kỳ. Rubin cho biết thêm rằng: “Để công bằng với MBS, các chính quyền Hoa Kỳ trước đây đã không giữ lời hứa của họ”, chỉ ra các cuộc tấn công của Houthi liên tục vào lãnh thổ Ả Rập Xê-út. “Houthi đã phóng hàng trăm máy bay không người lái và tên lửa mà chính quyền Obama đã phớt lờ”.
Rubin cho biết căng thẳng gia tăng khi Thái tử Mohammed bin Salman theo đuổi các cải cách từ lâu đã được các nhà hoạch định chính sách Hoa Kỳ kêu gọi, chỉ để đối mặt với những chỉ trích gay gắt từ Washington. Ông viện dẫn quyết định của chính quyền Biden trong việc loại bỏ sự chỉ định khủng bố của Houthi. Rubin nói thêm: “Bằng bất kỳ thước đo khách quan nào, Ngoại trưởng Antony Blinken không nên loại bỏ sự chỉ định khủng bố khỏi Houthi”, gọi động thái này là “sự thù hận thuần túy nhắm vào MBS và Tổng Thống Donald Trump”.
Theo nhà nghiên cứu địa chính trị người Ả Rập Xê-út Salman Al-Ansari, Ả Rập Xê-út không dựa trên chính sách đối ngoại của mình dựa trên sự liên kết về ý thức hệ, mà dựa trên các cân nhắc thực dụng nhằm mục đích ổn định và phát triển. Ông cho biết thêm, việc tiếp cận Thổ Nhĩ Kỳ phản ánh một nỗ lực nhằm giảm bớt sự cạnh tranh. “Sự xích lại gần Thổ Nhĩ Kỳ phản ánh cách tiếp cận ngoại giao này, nhằm biến Trung Đông từ một khu vực xung đột kinh niên thành một khu vực ổn định hơn”.
Theo tin từ Fox News, với việc Iran suy yếu và quyền lực khu vực thay đổi, Washington hiện phải đối mặt với một câu hỏi trọng tâm: liệu vai trò ngày càng tăng của Ả Rập Xê-út có củng cố sự ổn định do Hoa Kỳ hậu thuẫn hay định nghĩa lại cán cân quyền lực theo những cách thử thách các giới hạn của mối quan hệ đối tác lâu dài.
