Chính quyền Hoa Kỳ đã khởi động một nỗ lực nhằm thiết lập một khu vực thương mại cho các khoáng sản thiết yếu, vốn đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất từ điện thoại thông minh đến vũ khí, nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Tuần qua, Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ đã tổ chức Hội nghị Bộ trưởng Khoáng sản Thiết yếu lần đầu tiên, với sự tham gia của các quốc gia và tổ chức như Vương quốc Anh, Liên minh Châu Âu, Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc, Úc và Cộng hòa Dân chủ Congo.
Tại hội nghị, các đại biểu đã thảo luận về tính sẵn có và khả năng tiếp cận các khoáng sản quan trọng cho việc sản xuất chip máy tính và pin xe điện. Hiện tại, Trung Quốc đang chiếm ưu thế trong việc khai thác và chế biến các loại khoáng sản này, bao gồm cả đất hiếm.
Theo các phát biểu được công bố, Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio đã không nêu tên Trung Quốc. Tuy nhiên, ông Vance đã đề cập đến “nguồn cung từ nước ngoài” của các khoáng sản này đang tràn ngập thị trường toàn cầu, gây khó khăn cho các quốc gia khác có trữ lượng khoáng sản dồi dào trong việc thu hút vốn đầu tư để sản xuất.
Ông Vance cho biết Hoa Kỳ dự định sử dụng thuế quan để ngăn chặn giá khoáng sản thiết yếu giảm quá thấp, điều này có thể làm nản lòng đầu tư. David Copley, một trợ lý đặc biệt của Tổng Thống Donald Trump, cho biết Hoa Kỳ có kế hoạch “huy động hàng trăm tỷ đô la vốn vào ngành khai thác để khởi động các dự án”.
Ông Jamieson Greer, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ, cũng cho biết Hoa Kỳ, Nhật Bản và Ủy ban Châu Âu đang phát triển “các chính sách và cơ chế thương mại phối hợp” nhằm tập thể tránh các vấn đề tiềm ẩn về khả năng tiếp cận các khoáng sản quan trọng.
Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã lên tiếng cho rằng “các quốc gia cần tuân thủ các nguyên tắc của nền kinh tế thị trường và các quy tắc kinh tế, thương mại quốc tế, tăng cường giao tiếp và đối thoại”.
Sự kiện này là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn của chính phủ Hoa Kỳ nhằm đối phó với khả năng Trung Quốc sử dụng sự thống trị của mình trong ngành công nghiệp này làm đòn bẩy trong các cuộc đàm phán thương mại. Theo tin từ BBC, trước đó, Tổng Thống Donald Trump đã công bố việc tạo ra một kho dự trữ khoáng sản quan trọng, gọi là “Dự án Hầm” (Project Vault), với trị giá gần 12 tỷ đô la.
Nhiều chuyên gia trong ngành đã hoan nghênh động thái này. “Điều quan trọng là thấy Hoa Kỳ có những bước đi quyết đoán để củng cố nguồn cung cấp mọi loại khoáng sản và đất hiếm của chúng ta,” Wade Senti, Chủ tịch của Advanced Magnet Lab, cho biết.
Trung Quốc hiện đang kiểm soát nguồn cung đất hiếm toàn cầu và đã thắt chặt kiểm soát xuất khẩu trong những tháng gần đây. Bắc Kinh yêu cầu các công ty tại Trung Quốc phải có sự phê duyệt của chính phủ trước khi vận chuyển khoáng sản ra nước ngoài. Những hạn chế này đã gây ảnh hưởng lớn đến Hoa Kỳ, vốn phụ thuộc nhiều vào các sản phẩm nhập khẩu này.
