Tên của các vị tổ phụ sáng lập nước Hoa Kỳ như Washington, Jefferson, Adams, Hamilton, Franklin đã quá quen thuộc với người dân. Tuy nhiên, khi được hỏi về “vị tổ mẫu sáng lập”, nhiều người có thể cảm thấy bối rối.
Điều này có lẽ xuất phát từ quan niệm truyền thống xem việc thành lập nước Hoa Kỳ là công lao của nam giới, thực hiện tại các nghị viện, chiến trường và các hội nghị lập hiến. Chúng ta thường tôn vinh những người xây dựng nên khuôn khổ chính trị của nền cộng hòa, mà đôi khi quên đi những người đã góp phần định hình nên bản sắc đạo đức của quốc gia.
Thế nhưng, một quốc gia không chỉ được duy trì bằng hiến pháp. Nó còn được gắn kết bởi trường học, bệnh viện, các tổ chức từ thiện, cộng đồng, niềm tin vào đạo đức và một niềm tin kiên định rằng những người hàng xóm có trách nhiệm với nhau.
Chính vì vậy, 250 năm sau ngày sinh, đã đến lúc chúng ta tôn vinh Elizabeth Ann Seton – một nhà giáo dục, một nhà nhân đạo và một vị thánh Công giáo – như một Vị Tổ Mẫu Sáng Lập, một trong những nhân vật có ảnh hưởng âm thầm nhất của nước Mỹ thời kỳ hậu Cách mạng.
Sinh ra tại New York năm 1774, Elizabeth Ann Bayley Seton là một người con của cuộc Cách mạng Hoa Kỳ. Bà lớn lên trong giai đoạn mở đầu đầy mong manh của thử nghiệm vĩ đại mang tên Hoa Kỳ, trong một môi trường văn hóa dân sự và trí tuệ của nền cộng hòa sơ khai. Cha của bà, Tiến sĩ Richard Bayley, là một trong những nhà lãnh đạo y tế công cộng đầu tiên của New York và có mối quan hệ với các nhân vật như Alexander Hamilton và John Jay. Qua hôn nhân với gia đình Seton danh giá, Elizabeth bước vào giới thượng lưu chính trị và thương mại của quốc gia.
Bà đã tham dự các buổi gặp mặt có sự hiện diện của Tổng thống George Washington. Bà sống giữa những kiến trúc sư của nền cộng hòa và thấu hiểu tham vọng cũng như những lo lắng của một quốc gia đang trong quá trình tự định hình.
Tuy nhiên, đóng góp lâu dài của bà cho Hoa Kỳ không đến từ lĩnh vực chính trị.
Đó là sự cống hiến qua việc phục vụ cộng đồng.
Rất lâu trước khi phụ nữ có thể nắm giữ chức vụ công hoặc có quyền lực thể chế đáng kể, Elizabeth đã giúp thành lập một trong những tổ chức từ thiện đầu tiên do phụ nữ điều hành tại Hoa Kỳ, đó là Hội Hỗ trợ Góa phụ Nghèo có Trẻ nhỏ. Tổ chức này được phụ nữ sáng lập, quản lý, tài trợ và vận hành. Vào thập niên 1790, điều này không phải là nhỏ.
Rồi cuộc đời đã cuốn phăng thế giới mà bà từng biết.
Công việc kinh doanh của chồng bà sụp đổ. Bệnh tật ập đến gia đình. Rồi cái chết theo sau. Trở thành góa phụ ở tuổi 29, với năm người con và trách nhiệm với đại gia đình, Elizabeth đã trải qua sự bất an định nghĩa cuộc sống hàng ngày của vô số người dân Mỹ trong buổi đầu của nền cộng hòa.
Và rồi, bà đưa ra một lựa chọn gây sốc cho nhiều người trong xã hội thượng lưu thời bấy giờ: bà trở thành người Công giáo.
Ngày nay, thật dễ dàng quên đi mức độ gây tranh cãi của quyết định đó tại Hoa Kỳ đầu thế kỷ 19. Nhiều người Mỹ nhìn người Công giáo với sự nghi ngờ và thiếu tin tưởng. Việc cải đạo mang theo những hệ lụy xã hội. Nhưng Elizabeth Ann Seton đã chấp nhận chúng.
Quyết định đó phản ánh một trong những lời hứa sâu sắc nhất của thử nghiệm Hoa Kỳ: lương tâm quan trọng hơn sự tuân thủ. Bà đã chọn đức tin thay vì sự thoải mái xã hội, niềm tin thay vì địa vị, và sự thật thay vì sự chấp nhận. Đó không chỉ là một câu chuyện tôn giáo. Đó là một câu chuyện của Hoa Kỳ.
Năm 1809, bà thành lập Dòng Nữ tu Bác ái Thánh Vinh Sơn tại Emmitsburg, Maryland, là hội dòng nữ đầu tiên được thành lập tại Hoa Kỳ. Những gì tiếp theo đã định hình đất nước theo những cách mà hầu hết người dân Mỹ vẫn chưa hoàn toàn thấu hiểu.
Vào thời điểm mà các dịch vụ xã hội của chính phủ hầu như chưa tồn tại, Mẹ Seton và các Nữ tu Bác ái đã xây dựng các thể chế chăm sóc góa phụ, trẻ mồ côi, người nhập cư, trẻ em và người bệnh. Họ thành lập các trường học. Họ tổ chức các mạng lưới từ thiện. Họ biến lòng trắc ẩn từ một thôi thúc cá nhân thành một điều gì đó bền vững và có cấu trúc.
Theo nhiều cách, họ đã giúp tạo ra cơ sở hạ tầng xã hội của Hoa Kỳ trước khi chính nước Mỹ nhận ra mình cần nó đến mức nào.
Di sản đó tiếp tục kéo dài sau cái chết của Elizabeth vào năm 1821. Các Nữ tu và Con gái của Lòng Thương xót đã giáo dục nhiều thế hệ trẻ em, phục vụ trên các chiến trường Nội chiến, ứng phó với các dịch bệnh, chăm sóc người nhập cư và xây dựng các bệnh viện cũng như các mục vụ trên khắp đất nước. Công việc của họ đã hòa quyện vào đời sống nước Mỹ.
Có lẽ quan trọng nhất, Elizabeth Ann Seton đã giúp hòa giải nước Mỹ với chính đạo Công giáo. Vào thời điểm mà người Công giáo thường bị coi là người ngoài cuộc, bà đã chứng minh, thông qua sự phục vụ, lòng yêu nước, giáo dục và sự hy sinh, rằng đức tin Công giáo có thể củng cố nền cộng hòa thay vì đe dọa nó. Bà đã giúp đạo Công giáo trở nên dễ hiểu đối với nước Mỹ thông qua những hành động yêu thương và lợi ích công cộng hữu hình.
Ngày nay, khi người dân Mỹ tranh cãi không ngừng về tương lai của đất nước, nhiều đức tính từng củng cố nền cộng hòa dường như đang suy yếu một cách nguy hiểm: sự hy sinh, trách nhiệm công dân, mục đích đạo đức chung, sự quan tâm đến những người dễ bị tổn thương và sự cam kết vì lợi ích chung.
Elizabeth Ann Seton tin rằng tình yêu đất nước đòi hỏi nhiều hơn là lời nói suông. Nó đòi hỏi sự phục vụ.
Các vị tổ phụ sáng lập của Hoa Kỳ đã xây dựng bộ máy của nền cộng hòa. Mẹ Seton đã góp phần xây dựng lương tâm của nó.
Điều đó thực sự giống với hình ảnh một Vị Tổ Mẫu Sáng Lập.
Bài viết này dựa trên thông tin từ Fox News.
