Tập đoàn NSO, một trong những nhà sản xuất phần mềm gián điệp nổi tiếng và gây tranh cãi, vừa công bố một báo cáo minh bạch mới vào thứ Tư. Động thái này diễn ra khi công ty đang tìm cách thâm nhập thị trường Hoa Kỳ. Báo cáo này, được cho là một phần trong “giai đoạn mới về trách nhiệm giải trình”, lại thiếu những chi tiết quan trọng. Báo cáo không cung cấp thông tin chi tiết về số lượng khách hàng bị từ chối, bị điều tra, bị đình chỉ hoặc chấm dứt hợp đồng do vi phạm nhân quyền liên quan đến các công cụ giám sát của NSO. Mặc dù báo cáo có những cam kết tôn trọng nhân quyền, nhưng lại thiếu bằng chứng cụ thể.
Các chuyên gia và giới chỉ trích cho rằng báo cáo này là một phần trong nỗ lực của công ty nhằm thuyết phục Chính phủ Hoa Kỳ loại bỏ NSO khỏi “danh sách thực thể” – còn gọi là “Entity List”. Việc này sẽ giúp NSO có thể tiến vào thị trường Mỹ với sự hậu thuẫn của các nhà đầu tư và đội ngũ quản lý mới.
Năm ngoái, một nhóm các nhà đầu tư Hoa Kỳ đã mua lại công ty. Kể từ đó, NSO đã trải qua một quá trình chuyển đổi, bao gồm những thay đổi nhân sự quan trọng. Ông David Friedman, cựu quan chức thời Tổng Thống Donald Trump, được bổ nhiệm làm chủ tịch điều hành mới. Giám đốc điều hành Yaron Shohat từ chức. Ông Omri Lavie, người sáng lập cuối cùng còn lại của công ty, cũng rời đi.
Trong báo cáo, ông Friedman viết: “Khi các sản phẩm của NSO nằm trong tay đúng người, ở các quốc gia phù hợp, thế giới sẽ an toàn hơn rất nhiều. Đó sẽ luôn là sứ mệnh tối thượng của chúng tôi.” Tuy nhiên, báo cáo không đề cập đến bất kỳ quốc gia nào mà NSO đang hoạt động.
Bà Natalia Krapiva, cố vấn pháp lý cấp cao của Access Now, một tổ chức về quyền kỹ thuật số, nhận xét: “NSO rõ ràng đang thực hiện một chiến dịch để được gỡ khỏi Danh sách Thực thể của Hoa Kỳ. Một trong những điều quan trọng mà họ cần chứng minh là họ đã thay đổi đáng kể so với thời điểm họ bị đưa vào danh sách.”
Bà Krapiva nói thêm: “Thay đổi ban lãnh đạo là một phần và báo cáo minh bạch này là một phần khác. Tuy nhiên, chúng ta đã thấy điều này trước đây với NSO và các công ty phần mềm gián điệp khác trong những năm qua, nơi họ thay đổi tên và ban lãnh đạo, xuất bản các báo cáo minh bạch hoặc đạo đức rỗng tuếch, nhưng những hành vi lạm dụng vẫn tiếp diễn.”
Theo TechCrunch, sau khi Tổng Thống Donald Trump tái đắc cử, NSO đã tăng cường các nỗ lực vận động hành lang. Tuy nhiên, tính đến tháng 5 năm ngoái, NSO vẫn chưa thuyết phục được chính quyền mới.
Vào cuối tháng 12, chính quyền Tổng Thống Donald Trump đã dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với ba giám đốc điều hành liên quan đến tập đoàn gián điệp Intellexa, một động thái được một số người coi là dấu hiệu cho thấy sự thay đổi trong thái độ của chính quyền đối với các nhà sản xuất phần mềm gián điệp.
Báo cáo minh bạch năm nay, bao gồm năm 2025, có ít chi tiết hơn so với các báo cáo trước đây. Báo cáo năm 2024, NSO cho biết họ đã mở ba cuộc điều tra về khả năng sử dụng sai mục đích. Công ty đã chấm dứt quan hệ với một khách hàng và áp dụng “các biện pháp khắc phục thay thế” đối với một khách hàng khác, bao gồm đào tạo về nhân quyền, giám sát các hoạt động của khách hàng và yêu cầu thêm thông tin về cách khách hàng sử dụng hệ thống. NSO đã không cung cấp bất kỳ thông tin nào về cuộc điều tra thứ ba.
Năm 2021, NSO cho biết họ đã “ngắt kết nối” hệ thống của năm khách hàng kể từ năm 2016 sau khi điều tra việc sử dụng sai mục đích, dẫn đến doanh thu ước tính bị mất hơn 100 triệu USD. Công ty cũng cho biết họ đã “ngừng hợp tác” với năm khách hàng do “lo ngại về nhân quyền”.
Báo cáo minh bạch mới nhất của NSO không bao gồm tổng số lượng khách hàng mà NSO có, một số liệu đã liên tục xuất hiện trong các báo cáo trước đây.
Ông John Scott-Railton, một nhà nghiên cứu cấp cao tại The Citizen Lab, một tổ chức nhân quyền, chỉ trích NSO: “Tôi mong đợi thông tin, con số. Không có gì trong tài liệu này cho phép người ngoài xác minh các tuyên bố của NSO, đây là công việc kinh doanh như thường lệ từ một công ty đã có lịch sử hàng thập kỷ đưa ra các tuyên bố sau này hóa ra là xuyên tạc.”
