Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ đã đạt được một thỏa thuận thương mại tự do mang tính đột phá, nhằm tăng cường quan hệ kinh tế và chiến lược giữa hai bên sau gần hai thập kỷ đàm phán. Thỏa thuận này phản ánh nỗ lực của EU trong việc xây dựng các mối quan hệ đối tác toàn cầu mới trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump có những động thái gây bất ổn cho khu vực.
Thỏa thuận, được công bố, cho thấy một ưu tiên mới của khối 27 quốc gia, vốn là khối thương mại lớn nhất thế giới. Trước đó, Tổng thống Donald Trump đã đe dọa áp đặt thuế quan, một động thái gây quan ngại sâu sắc cho các đối tác truyền thống của Mỹ. Hiệp định EU-Ấn Độ nối tiếp các thỏa thuận thương mại khác mà EU đã hoặc đang tiến hành với Nhật Bản, Indonesia, Mexico và các quốc gia thuộc khối Mercosur ở Nam Mỹ.
Chủ tịch Hội đồng châu Âu Nikos Christodoulides nhấn mạnh: “Trật tự quốc tế mà chúng ta đã dựa vào trong nhiều thập kỷ không còn là điều hiển nhiên nữa. Thời điểm này đòi hỏi hành động quyết đoán, đáng tin cậy và đoàn kết. Nó đòi hỏi một khối EU tự chủ hơn và cởi mở hơn với thế giới”.
Thỏa thuận này dự kiến sẽ tác động tới khoảng 2 tỷ người và giảm mạnh thuế quan đối với gần 97% hàng xuất khẩu của EU sang Ấn Độ, bao gồm ô tô và rượu vang, cũng như 99% hàng nhập khẩu từ Ấn Độ sang EU như dệt may và dược phẩm. Các chuyên gia nhận định, việc tăng cường quan hệ với Ấn Độ là một bước đi chiến lược nhằm cân bằng ảnh hưởng kinh tế ngày càng tăng của Trung Quốc.
Bà Garima Mohan, một chuyên gia tại Quỹ German Marshall, cho biết: “Việc tìm kiếm đối tác mới và xây dựng sự tự lực đã được thúc đẩy bởi căng thẳng với Trung Quốc và đặc biệt là sự rạn nứt trong quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương. Thỏa thuận này chỉ có thể xảy ra ở thời điểm địa chính trị này, và điều đó nói lên nhiều điều về thế giới chúng ta đang sống.”
Bên cạnh thỏa thuận với Ấn Độ, EU cũng đã nâng cấp quan hệ với Nhật Bản, Hàn Quốc và Úc, các quốc gia ở Thái Bình Dương vốn đang quan ngại về tham vọng chiến lược của Bắc Kinh và sự biến động chính trị từ Washington. Sự kiện Nga xâm lược Ukraine cũng đã thúc đẩy EU tạo ra các công cụ tài chính để tăng cường ngành công nghiệp quốc phòng và cơ sở hạ tầng của khối.
Trong bối cảnh đó, các quốc gia châu Âu đang đẩy mạnh nỗ lực xây dựng “quyền tự chủ chiến lược”, tăng cường ngân sách quốc phòng và giảm sự phụ thuộc vào Hoa Kỳ. Các công ty sản xuất vũ khí lớn của châu Âu như Leonardo (Ý), Rheinmetall (Đức), Thales (Pháp) và Saab (Thụy Điển) đều ghi nhận sự tăng trưởng tích cực về giá cổ phiếu.
Về năng lượng, EU cũng đang tìm cách đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc vào Nga và Hoa Kỳ. Theo tin từ AP, EU đang xem xét các nguồn năng lượng từ Đông Địa Trung Hải và Vùng Vịnh, đồng thời đàm phán về một thỏa thuận thương mại tự do với Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.
