Lầu Năm Góc đã công bố một Chiến lược Quốc phòng Quốc gia mới, nhấn mạnh việc các đồng minh của Hoa Kỳ cần tự chủ trong việc đảm bảo an ninh của mình, đồng thời tái khẳng định sự ưu tiên của chính quyền Tổng thống Donald Trump trong việc duy trì vị thế thống trị ở Bán cầu Tây thay vì tập trung vào việc đối phó với Trung Quốc như mục tiêu lâu dài.
Tài liệu 34 trang này, lần đầu tiên được ban hành kể từ năm 2022, được coi là mang tính chính trị cao đối với một văn kiện chiến lược quân sự. Văn bản chỉ trích các đối tác từ Châu Âu đến Châu Á vì đã quá phụ thuộc vào các chính quyền trước đây của Hoa Kỳ để trợ cấp quốc phòng. Tài liệu kêu gọi một sự “thay đổi mạnh mẽ về cách tiếp cận, trọng tâm và giọng điệu”, dẫn đến việc đánh giá thẳng thắn rằng các đồng minh sẽ phải gánh vác nhiều trách nhiệm hơn trong việc đối phó với các quốc gia như Nga và Triều Tiên.
Trích dẫn từ tài liệu: “Trong một thời gian dài, Chính phủ Hoa Kỳ đã bỏ bê – thậm chí bác bỏ – việc đặt người Mỹ và lợi ích cụ thể của họ lên hàng đầu.”
Sự thay đổi này diễn ra sau một tuần căng thẳng giữa chính quyền Tổng thống Donald Trump và các đồng minh truyền thống, trong đó Tổng thống Trump đã đe dọa áp thuế đối với một số đối tác Châu Âu để thúc đẩy đề xuất mua lại Greenland trước khi công bố một thỏa thuận làm giảm bớt căng thẳng.
Khi các đồng minh đối mặt với thái độ mà một số người cho là thù địch từ Hoa Kỳ, họ chắc chắn sẽ không hài lòng khi biết rằng Bộ Quốc phòng dưới sự lãnh đạo của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth sẽ cung cấp “các lựa chọn đáng tin cậy để đảm bảo quyền tiếp cận quân sự và thương mại của Hoa Kỳ vào các địa bàn quan trọng”, đặc biệt là Greenland và Kênh đào Panama.
Chiến lược này kêu gọi hợp tác với Canada và các nước láng giềng khác, nhưng đồng thời cũng đưa ra một cảnh báo nghiêm khắc: “Chúng tôi sẽ hợp tác thiện chí với các nước láng giềng của chúng tôi, từ Canada đến các đối tác ở Trung và Nam Mỹ, nhưng chúng tôi sẽ đảm bảo rằng họ tôn trọng và thực hiện phần việc của mình để bảo vệ lợi ích chung của chúng ta. Và ở những nơi họ không làm vậy, chúng tôi sẽ sẵn sàng hành động tập trung và quyết đoán để thúc đẩy lợi ích của Hoa Kỳ một cách cụ thể.”
Tương tự như Chiến lược An ninh Quốc gia của Tòa Bạch Ốc trước đó, văn kiện chiến lược quốc phòng này củng cố triết lý “Nước Mỹ trên hết” của Tổng thống Donald Trump, vốn ưu tiên lợi ích của Hoa Kỳ, đặt câu hỏi về các mối quan hệ chiến lược kéo dài hàng thập kỷ và có xu hướng không can thiệp vào công việc quốc tế. Theo tin từ Associated Press, chiến lược quốc phòng quốc gia lần cuối được công bố vào năm 2022 dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden và tập trung vào Trung Quốc như một “thách thức đáng gờm” của Hoa Kỳ.
Tài liệu chiến lược này nhấn mạnh việc Hoa Kỳ sẽ “tích cực và không sợ hãi bảo vệ lợi ích của Mỹ trên toàn Bán cầu Tây”, đồng thời cũng kêu gọi sự giúp đỡ từ các đối tác trong khu vực.
Đặc biệt, văn kiện chỉ ra quyền tiếp cận Kênh đào Panama và Greenland. Điều này diễn ra chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Donald Trump cho biết ông đã đạt được một “khung thỏa thuận tương lai” về an ninh Bắc Cực với lãnh đạo NATO Mark Rutte, theo đó sẽ mang lại cho Hoa Kỳ “quyền tiếp cận toàn diện” đối với Greenland, một lãnh thổ của Đan Mạch, một đồng minh NATO.
Các quan chức Đan Mạch, phát biểu hôm thứ Năm (theo điều kiện giấu tên để thảo luận về các cuộc đàm phán nhạy cảm), cho biết các cuộc đàm phán chính thức vẫn chưa bắt đầu.
Trước đó, Tổng thống Donald Trump đã từng đề xuất Hoa Kỳ có thể xem xét việc giành lại quyền kiểm soát Kênh đào Panama và cáo buộc Panama nhường ảnh hưởng cho Trung Quốc. Khi được hỏi liệu Hoa Kỳ có khả năng lấy lại kênh đào hay không, Tổng thống Donald Trump đã trả lời lấp lửng: “Tôi không muốn nói cho bạn biết. Có vẻ như, tôi phải nói, có vẻ như vậy.”
Lầu Năm Góc cũng ca ngợi chiến dịch lật đổ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro hồi đầu tháng này, tuyên bố “tất cả các nhóm khủng bố ma túy nên lưu tâm”.
Tài liệu chính sách mới xem Trung Quốc – quốc gia mà chính quyền Biden coi là đối thủ hàng đầu – là một thế lực đã ổn định ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và chỉ cần ngăn chặn sự thống trị của Hoa Kỳ hoặc các đồng minh.
Tài liệu nêu rõ: “Mục tiêu không phải là thống trị Trung Quốc; cũng không phải là bóp nghẹt hay làm bẽ mặt họ.” Văn bản tiếp tục: “Điều này không đòi hỏi sự thay đổi chế độ hay một cuộc đấu tranh sinh tử nào khác.”
Văn bản cũng nói thêm: “Tổng thống Donald Trump tìm kiếm hòa bình ổn định, thương mại công bằng và mối quan hệ tôn trọng với Trung Quốc”, điều này phù hợp với những nỗ lực hạ nhiệt từ cuộc chiến thương mại do chính quyền áp đặt thuế quan cao. Tài liệu cho biết họ sẽ “mở rộng phạm vi giao tiếp quân sự-quân sự” với quân đội Trung Quốc.
Trong khi đó, chiến lược này không đề cập hay đưa ra bất kỳ đảm bảo nào cho Đài Loan, hòn đảo tự trị mà Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền và sẵn sàng dùng vũ lực nếu cần. Theo luật pháp của Hoa Kỳ, nước này có nghĩa vụ hỗ trợ quân sự cho Đài Loan.
Ngược lại, chiến lược của chính quyền Biden vào năm 2022 đã tuyên bố rằng Hoa Kỳ sẽ “hỗ trợ khả năng tự vệ bất đối xứng của Đài Loan”.
Trong một ví dụ khác về việc chuyển giao trách nhiệm an ninh khu vực cho các đồng minh, tài liệu nêu rõ: “Hàn Quốc có khả năng đảm nhận trách nhiệm chính trong việc răn đe Triều Tiên với sự hỗ trợ quan trọng nhưng hạn chế hơn từ Hoa Kỳ.”
Trong khi nói rằng “Nga sẽ vẫn là một mối đe dọa dai dẳng nhưng có thể kiểm soát được đối với các thành viên phía đông của NATO trong tương lai gần”, chiến lược quốc phòng khẳng định rằng các đồng minh NATO mạnh hơn nhiều và do đó “có vị thế vững chắc để đảm nhận trách nhiệm chính trong việc phòng thủ thông thường của Châu Âu”.
Tài liệu cho biết Lầu Năm Góc sẽ đóng vai trò quan trọng trong NATO “ngay cả khi chúng ta điều chỉnh tư thế và hoạt động của lực lượng Hoa Kỳ tại châu Âu” để tập trung vào các ưu tiên gần nhà hơn.
Hoa Kỳ đã xác nhận sẽ giảm sự hiện diện quân sự của mình tại các biên giới của NATO với Ukraine. Các đồng minh bày tỏ lo ngại rằng chính quyền Tổng thống Donald Trump có thể cắt giảm đáng kể số lượng binh sĩ và tạo ra một khoảng trống an ninh khi các quốc gia Châu Âu đối mặt với một nước Nga ngày càng hung hăng.
