Thủ tướng Canada Mark Carney đã cam kết tăng cường sự hiện diện quân sự tại vùng Bắc Cực, một khu vực rộng lớn, hiểm trở và khắc nghiệt, với diện tích gần 4 triệu km vuông nhưng dân số lại thưa thớt.
Khu vực Bắc Cực đang là tâm điểm của cạnh tranh địa chính trị, giáp ranh với Nga và Hoa Kỳ. Trung Quốc cũng đang thể hiện sự quan tâm ngày càng tăng, tự nhận là một “nhà nước gần Bắc Cực” và mở rộng hạm đội tàu phá băng của mình.
Trong bối cảnh này, Canada, với dân số khiêm tốn hơn nhiều so với các cường quốc Bắc Cực khác, đang đứng trước thách thức lớn trong việc bảo vệ lãnh thổ rộng lớn của mình. Các hệ thống cảnh báo sớm đã cũ, tám căn cứ quân sự và lực lượng bảo vệ bờ biển còn hạn chế là những gì Canada hiện có để bảo vệ đường bờ biển dài.
Mối lo ngại về an ninh Bắc Cực đã gia tăng sau cuộc xâm lược Ukraine của Nga và những động thái của Tổng Thống Donald Trump nhằm mua lại Greenland, một lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, với lý do bảo vệ Hoa Kỳ. Chính quyền Trump đã bày tỏ quan ngại về những lỗ hổng tiềm ẩn trước các đối thủ của Mỹ trong khu vực và đã ký một sắc lệnh hành pháp nhấn mạnh cam kết của Mỹ đối với “tự do hàng hải và sự thống trị của Mỹ trong các tuyến đường thủy Bắc Cực”.
Đáp lại, chính phủ Canada cho biết họ đang tăng cường đầu tư vào các hệ thống radar, tàu ngầm, máy bay và lực lượng quân sự tại khu vực này. Theo một số chuyên gia, những khoản đầu tư này đánh dấu một “sự thay đổi lớn” trong an ninh Bắc Cực, với việc chi tiêu quốc phòng của Canada dự kiến tăng từ 2% lên 5% GDP vào năm 2035.
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức, bao gồm cơ sở cảng hạn chế và khó khăn trong việc tiếp tế cho các căn cứ ở xa xôi. Mặc dù các đồng minh NATO của Mỹ, bao gồm cả Canada, đã phản đối ý định mua Greenland của Tổng Thống Donald Trump, nhiều chuyên gia đồng ý rằng việc tăng cường phòng thủ trong khu vực là cần thiết.
Đặc biệt, mối đe dọa từ tên lửa siêu thanh, di chuyển với tốc độ cực nhanh, khiến chúng khó bị phát hiện và đánh chặn hơn nhiều so với tên lửa đạn đạo truyền thống. Nga đã sử dụng tên lửa siêu thanh trong chiến đấu ở Ukraine, điều này đặt ra yêu cầu cấp bách về việc xem xét lại toàn bộ hệ thống phòng thủ Bắc Mỹ.
Dù có những căng thẳng trong quan hệ giữa Mỹ và Canada, đặc biệt là những phát biểu của Tổng Thống Donald Trump về việc Canada có thể gia nhập chương trình phòng thủ hoặc trở thành tiểu bang thứ 51 của Mỹ, các chuyên gia cho rằng hợp tác trên thực địa tại Bắc Cực vẫn đang diễn ra tốt đẹp.
Theo BBC, những lo ngại về an ninh Bắc Cực từ phía Mỹ, dù có phần gay gắt, đã thúc đẩy chính phủ Canada tập trung lại vào khu vực chiến lược này, điều mà nhiều người coi là một bước đi cần thiết trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp.
