Các đồng minh lâu đời của Hoa Kỳ đang tuyệt vọng tìm cách tự bảo vệ mình khỏi sự nóng giận bốc đồng của Tổng thống Donald Trump, sau một năm bị tấn công và tác động bởi các loại thuế quan của ông.
Các đối tác thương mại của Mỹ đang tự mình cắt giảm các thỏa thuận – đôi khi gạt bỏ những khác biệt cũ để làm như vậy – trong nỗ lực đa dạng hóa nền kinh tế của họ khỏi một Hoa Kỳ ngày càng theo chủ nghĩa bảo hộ. Các ngân hàng trung ương và các nhà đầu tư toàn cầu đang bán tháo đồng đô la và mua vàng. Cùng nhau, những hành động này có thể làm giảm ảnh hưởng của Hoa Kỳ và dẫn đến lãi suất cao hơn cũng như giá cả tăng cao cho người Mỹ vốn đã bất mãn với chi phí sinh hoạt đắt đỏ.
Mùa hè và mùa thu năm ngoái, Tổng thống Trump đã sử dụng mối đe dọa áp thuế trừng phạt đối với hàng nhập khẩu để ép buộc Liên minh Châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và các đối tác thương mại khác chấp nhận các thỏa thuận thương mại thiên vị và cam kết đầu tư lớn vào Hoa Kỳ. Tuy nhiên, họ đã nhận ra rằng một thỏa thuận với Tổng thống Trump không thực sự là một thỏa thuận.
Tổng thống Mỹ liên tục tìm ra lý do để áp đặt các loại thuế quan mới đối với các đối tác thương mại, những người tưởng rằng họ đã nhượng bộ đủ để làm hài lòng ông. Chỉ vài tháng sau khi đạt được thỏa thuận với EU, Tổng thống Trump đã đe dọa áp thuế mới đối với tám quốc gia châu Âu vì phản đối nỗ lực của ông nhằm chiếm quyền kiểm soát Greenland từ Đan Mạch – mặc dù ông nhanh chóng rút lại ý định này. Và vào tháng trước, ông tuyên bố sẽ áp thuế 100% đối với Canada vì đã đi ngược lại với Hoa Kỳ khi đồng ý giảm thuế quan của Canada đối với xe điện của Trung Quốc.
Bà Wendy Cutler, cựu nhà đàm phán thương mại của Hoa Kỳ, nhận định: “Các đối tác thương mại của chúng ta đang nhận ra rằng các thỏa thuận phần lớn một chiều mà họ ký kết với Hoa Kỳ mang lại rất ít sự bảo vệ. Do đó, các nỗ lực đa dạng hóa thương mại của các đối tác đang được đẩy mạnh, nhằm giảm sự phụ thuộc vào Hoa Kỳ.”
Đáng chú ý nhất là thỏa thuận được công bố gần đây giữa 27 quốc gia EU và Ấn Độ, nền kinh tế lớn đang phát triển nhanh nhất thế giới. Các nhà đàm phán đã phải mất gần hai thập kỷ trước khi họ đạt được thỏa thuận. Tương tự, một thỏa thuận thương mại EU được công bố hai tuần trước với các quốc gia Mercosur ở Nam Mỹ đã mất 25 năm đàm phán. Thỏa thuận này sẽ tạo ra một thị trường thương mại tự do cho hơn 700 triệu người.
Ông Maurice Obstfeld, một nhà kinh tế học tại Viện Peterson về Kinh tế Quốc tế, cho biết: “Một số thỏa thuận này đã được tiến hành trong một thời gian khá dài. Áp lực từ Tổng thống Trump đã khiến họ càng thêm sốt ruột muốn đẩy nhanh quá trình và đạt được thỏa thuận.”
Các nhà xuất khẩu EU đã rất vui mừng về thỏa thuận với Ấn Độ. VDMA, một nhóm các công ty kỹ thuật máy móc và nhà máy của châu Âu, hoan nghênh việc Ấn Độ giảm thuế quan đối với máy móc. Ông Thilo Brodtmann, Giám đốc điều hành của VDMA, cho biết trong một tuyên bố: “Thỏa thuận thương mại tự do giữa Ấn Độ và EU mang lại nguồn oxy cần thiết cho một thế giới ngày càng bị chi phối bởi các cuộc xung đột thương mại. Với thỏa thuận này, châu Âu đang gửi một tín hiệu rõ ràng ủng hộ thương mại dựa trên luật lệ và chống lại luật rừng.”
Vào thứ Hai, Tổng thống Trump đã thông báo trên mạng xã hội về thỏa thuận của riêng ông với Ấn Độ. Theo bài đăng của ông, Hoa Kỳ sẽ giảm thuế quan đối với hàng nhập khẩu của Ấn Độ sau khi Ấn Độ đồng ý ngừng mua dầu từ Nga, nước đã sử dụng doanh thu từ việc bán dầu để tài trợ cho cuộc chiến kéo dài bốn năm ở Ukraine. Tổng thống cho biết Ấn Độ sẽ giảm thuế quan đối với các sản phẩm của Mỹ xuống 0 và mua 500 tỷ đô la sản phẩm của Mỹ. Luật sư thương mại Ryan Majerus nhận xét rằng các doanh nghiệp và nhà phân tích pháp lý đang chờ đợi các văn bản chính thức của Tòa Bạch Ốc nêu rõ chi tiết của thỏa thuận.
Tổng thống Trump đặt cược rằng các quốc gia khác có giới hạn trong khả năng xa rời Hoa Kỳ. Hoa Kỳ có nền kinh tế và thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới. “Chúng ta có tất cả các quân bài,” Tổng thống Trump nói với Fox Business hồi tháng này.
Các quốc gia như Hàn Quốc, phụ thuộc vào thị trường và sự bảo vệ quân sự của Mỹ, không thể bỏ qua các mối đe dọa của Tổng thống Trump. Ví dụ, vào thứ Hai, Tổng thống đã tuyên bố tăng thuế quan đối với hàng hóa của Hàn Quốc vì cơ quan lập pháp nước này đã chậm trễ phê chuẩn khuôn khổ thương mại được công bố năm ngoái. Vào thứ Ba, Bộ Tài chính Hàn Quốc đã phản hồi bằng cách cho biết Bộ trưởng Koo Yun-cheol sẽ thúc đẩy các nhà lập pháp nhanh chóng phê chuẩn một dự luật đầu tư 350 tỷ đô la như đã cam kết trong thỏa thuận.
Ông Cha Du Hyeogn, một nhà phân tích tại Viện Nghiên cứu Chính sách Asan của Hàn Quốc, cho biết: “Hoa Kỳ đang cố gắng xác định một đối tác mà sẽ cảm thấy khó khăn để từ chối các yêu cầu của Hoa Kỳ một cách thẳng thừng, với mối quan hệ kinh tế và an ninh sâu sắc của họ.”
Hoặc hãy xem xét Canada, nước xuất khẩu 75% sản phẩm của mình sang nước láng giềng phía nam. Ông Obstfeld, giáo sư tại Đại học California, Berkeley, nói: “Canada và Hoa Kỳ sẽ luôn gắn bó chặt chẽ thông qua thương mại quốc tế. Chúng ta đang nói về những điều chỉnh ở mức độ biên độ.”
Tuy nhiên, sự từ chối ngày càng tăng của thế giới đối với các chính sách của Tổng thống Trump đã có tác động, làm giảm giá trị của đồng đô la – vốn là đồng tiền được ưa chuộng cho thương mại toàn cầu – xuống mức thấp nhất kể từ năm 2022 vào tuần trước so với một số đồng tiền cạnh tranh. Ông Daniel McDowell, nhà khoa học chính trị tại Đại học Syracuse, tác giả cuốn sách “Bucking the Buck: U.S. Financial Sanctions and the International Backlash against the Dollar,” nhận thấy một sự thay đổi tâm lý dưới thời Tổng thống Trump: Các quốc gia và nhà đầu tư nước ngoài muốn giảm sự phụ thuộc vào Hoa Kỳ, vốn đã chuyển từ nguồn an ninh và ổn định sang yếu tố gây bất ổn và khó lường dưới thời Tổng thống Trump.
“Tổng thống Trump đã cho thấy ông ấy sẵn sàng sử dụng sự phụ thuộc kinh tế của các quốc gia vào Hoa Kỳ làm đòn bẩy chống lại họ trong các cuộc đàm phán,” ông McDowell nói. “Khi nhận thức toàn cầu về Hoa Kỳ đang thay đổi, việc các nhà đầu tư – cả công và tư – xem xét lại mối quan hệ của họ với đồng đô la là điều hoàn toàn tự nhiên.”
Tin từ AP.
