Tổng thống Donald Trump đã kêu gọi người dân Iraq không tái bổ nhiệm cựu Thủ tướng Nouri al-Maliki, cáo buộc ông này có liên quan đến tham nhũng và quản lý yếu kém kinh tế, an ninh của đất nước.
Trên nền tảng Truth Social, Tổng thống Trump viết: “Tôi nghe nói rằng Quốc gia vĩ đại Iraq có thể đưa ra một lựa chọn rất tồi tệ khi tái bổ nhiệm Nouri al-Maliki làm Thủ tướng. Lần cuối Maliki nắm quyền, Đất nước đã rơi vào cảnh nghèo đói và hỗn loạn hoàn toàn. Điều đó không nên được phép xảy ra lần nữa. Bởi vì các chính sách và tư tưởng điên rồ của ông ta, nếu được bầu, Hợp chủng quốc Hoa Kỳ sẽ không còn giúp đỡ Iraq nữa và, nếu chúng ta không ở đó để giúp, Iraq có CƠ HỘI BẰNG KHÔNG để Thành công, Thịnh vượng hay Tự do. HÃY LÀM CHO IRAQ VĨ ĐẠI TRỞ LẠI!”
Một phiên họp quốc hội dự kiến diễn ra vào thứ Ba để bầu ra tổng thống, người sau đó sẽ bổ nhiệm thủ tướng. Tuy nhiên, cuộc họp đã bị hủy bỏ do thiếu đủ số đại biểu.
Cựu Thủ tướng Iraq al-Maliki đã đáp trả ông Trump vào thứ Tư, tuyên bố: “Chúng tôi bác bỏ sự can thiệp trắng trợn của Mỹ vào công việc nội bộ của Iraq và coi đó là sự vi phạm chủ quyền của nước này”.
Chính quyền Trump kịch liệt phản đối nỗ lực giành nhiệm kỳ thứ ba của ông al-Maliki vì những mối liên hệ chặt chẽ của ông với Cộng hòa Hồi giáo Iran, một quốc gia bảo trợ khủng bố theo Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ.
Nhiệm kỳ trước của ông al-Maliki (từ 2006 đến 2014) bị bao trùm bởi bạo lực giáo phái, bao gồm cả việc ông bị cáo buộc thất bại trong việc thành lập một chính phủ bao trùm, không phân biệt đối xử với người Kurd và người Hồi giáo Sunni Iraq, mà lại ưu ái người Hồi giáo Shiite.
Ngoại trưởng Marco Rubio đã nói với Thủ tướng lâm thời al-Sudani vào Chủ nhật rằng Hoa Kỳ lo ngại về việc một chính phủ thân Iran nắm quyền kiểm soát nhà nước Iraq.
Theo Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, ông Rubio nhấn mạnh rằng một chính phủ do Iran kiểm soát sẽ không thể đặt lợi ích của Iraq lên hàng đầu, giữ Iraq ngoài các cuộc xung đột khu vực hoặc thúc đẩy mối quan hệ đối tác cùng có lợi giữa Hoa Kỳ và Iraq.
Ông al-Maliki đã kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào năm 2014 sau sự thất vọng ngày càng tăng của chính quyền Obama đối với những lỗ hổng an ninh của ông, dẫn đến sự trỗi dậy của Nhà nước Hồi giáo vào cùng năm trên một phần lớn lãnh thổ Iraq và Syria.
Ông al-Sudani đã giành được nhiều ghế nhất trong cuộc bầu cử quốc hội tháng 11 nhưng đã rút lui khỏi cuộc đua vào tháng này. Ông al-Maliki, 75 tuổi, thuộc đảng Hồi giáo Shiite Dawa, đã tham gia chính trường và giành được sự ủng hộ của Khung Điều phối, một tập hợp các đảng phái Shiite là khối nghị viện lớn nhất.
Theo tin từ Fox News Digital, một cựu phát ngôn viên của Phó Thủ tướng Iraq cho biết: “Iran đã thực hiện ảnh hưởng to lớn đối với Iraq. Ayatollah Khamenei cá nhân đã ‘ban phước’ cho đề cử của Nouri al-Maliki. Ngay cả khi Maliki cuối cùng bị loại bỏ, Iran sẽ chỉ đơn giản đề cử một ứng cử viên khác được Washington chấp nhận bí mật. Người đó thậm chí có thể được phép nói những điều đúng đắn công khai để xoa dịu Mỹ, trong khi vẫn hoàn toàn hợp tác với Tehran ở hậu trường”.
Cựu kỹ sư dân dụng tại Iraq nói thêm: “Đối với các cuộc bầu cử ở Iraq, bản thân quy trình đã được thiết kế một cách có hệ thống để đảm bảo rằng các lực lượng ủy nhiệm của Iran giành chiến thắng mà không gặp phải sự kháng cự đáng kể. Những cuộc bầu cử này không phải là cuộc tranh đua giữa các phe phái được Iran hậu thuẫn và các lựa chọn thay thế thực sự; thay vào đó, chúng là cơ chế để phân chia phiếu bầu giữa các nhóm đã được Iran chấp thuận. Bất kỳ sự bất đồng chính kiến thực sự nào đều đã bị cấm, bỏ tù hoặc loại bỏ”.
Ông ví von: “Tôi thường dùng phép loại suy rằng các cuộc bầu cử ở Iraq giống như một trận đấu bóng đá chỉ có một bàn thắng, không có thủ môn và chỉ có một đội được phép vào sân”, và cảnh báo: “Hoa Kỳ đã không nhận thấy những thao túng cấu trúc này”.
Một quan chức người Kurd của Iraq cũng bày tỏ quan điểm rằng Iran đã giành được quyền kiểm soát lớn hơn đối với chính trị quyền lực của Iraq. Quan chức này nói với Fox News Digital: “Dưới chính phủ của ông al-Sudani, các lực lượng ủy nhiệm của Iran đã tăng gấp đôi trên bảng lương nhà nước và nhận hơn 3 tỷ USD mỗi năm. Ông ấy đã thành lập công ty Muhandes – cánh tay đầu tư của PMF, đảm bảo các hợp đồng công và mua vũ khí”.
Lực lượng Huy động Phổ biến (PMF) là một tổ chức ô dù gồm các dân quân Shiite trung thành với Cộng hòa Hồi giáo Iran. PMF có quyền lực to lớn ở Iraq.
Quan chức người Kurd của Iraq nói thêm: “Về kinh tế, việc pha trộn dầu của Iran ở Basra đã được chính thức hóa với sự hỗ trợ của nhà nước. Về tài chính, các ngân hàng nhà nước và tư nhân của Iraq đã chuyển hàng tỷ đô la Mỹ vào Iran dưới thời ông al-Sudani, mang lại sự cứu trợ quan trọng cho Tehran trước các lệnh trừng phạt của Mỹ.”
Quan chức này kết luận: “Iran, tất nhiên, luôn đi trước một bước ở Iraq. Khi ứng cử viên thân phương Tây Ayad Allawi đánh bại Maliki trong cuộc bầu cử năm 2010, chính người Mỹ đã trao cho Maliki nhiệm kỳ thứ hai – một khoảnh khắc kỳ lạ khi hợp tác với Iran chống lại kết quả mà họ mong muốn”. Ông hy vọng rằng Hoa Kỳ sẽ không mắc sai lầm tương tự lần nữa.
