Vào ngày 21 tháng 1 năm 1977, Tổng Thống Hoa Kỳ Jimmy Carter đã ban hành lệnh ân xá vô điều kiện cho hàng trăm ngàn thanh niên trốn tránh nghĩa vụ quân sự trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam. Quyết định này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng, nhằm hàn gắn những vết rạn nứt sâu sắc do cuộc chiến gây ra.
Ước tính có khoảng 100,000 người Mỹ trẻ tuổi đã ra nước ngoài vào cuối thập niên 1960 và đầu thập niên 1970 để tránh tham gia chiến trận. Phần lớn trong số họ, khoảng 90%, đã tìm đến Canada, nơi họ được chào đón như những người nhập cư sau một số tranh cãi ban đầu. Một số khác ẩn náu trong lòng nước Mỹ.
Ngoài những người trốn quân dịch, một số lượng nhỏ – khoảng 1,000 người – đào ngũ khỏi quân đội Hoa Kỳ cũng đến Canada. Chính phủ Canada, dù có quyền truy tố những người đào ngũ, nhưng trên thực tế, họ thường bỏ qua và thậm chí còn hướng dẫn nhân viên biên phòng không đặt quá nhiều câu hỏi.
Chính phủ Hoa Kỳ, sau khi Chiến tranh Việt Nam kết thúc, vẫn tiếp tục truy tố những người trốn tránh nghĩa vụ quân sự. Tổng cộng có 209,517 người bị chính thức buộc tội vi phạm luật quân dịch, trong khi các quan chức chính phủ ước tính có thêm 360,000 người khác chưa bao giờ bị buộc tội chính thức. Nếu trở về nước, những người này, bao gồm cả những người đang ở Canada hoặc các quốc gia khác, sẽ phải đối mặt với án tù hoặc bị bắt buộc nhập ngũ.
Trong chiến dịch tranh cử tổng thống năm 1976, Jimmy Carter đã hứa sẽ ân xá cho những người trốn quân dịch, như một cách để khép lại quá khứ chiến tranh và những chia rẽ sâu sắc mà nó gây ra. Sau khi đắc cử, Tổng thống Carter đã nhanh chóng thực hiện lời hứa của mình. Mặc dù nhiều người Mỹ đã trở về, ước tính 50,000 người đã chọn định cư lâu dài tại Canada.
Quyết định của Tổng thống Carter đã gây ra nhiều tranh cãi. Các nhóm cựu chiến binh và những người khác chỉ trích mạnh mẽ, cho rằng việc này đã cho phép những người vi phạm pháp luật, thiếu tinh thần yêu nước thoát tội. Quyết định ân xá và kế hoạch cứu trợ đi kèm cũng bị các nhóm ủng hộ ân xá chỉ trích vì không giải quyết trường hợp của những người đào ngũ, những người bị sa thải một cách ô nhục hoặc những người biểu tình chống chiến tranh bị truy tố vì hành vi phản kháng.
Cho đến ngày nay, việc trốn tránh nghĩa vụ quân sự trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam vẫn mang một sự kỳ thị mạnh mẽ. Mặc dù không có nhân vật chính trị nổi bật nào bị phát hiện vi phạm luật quân dịch, nhưng các Tổng thống Bill Clinton và George W. Bush, cùng với Phó Tổng thống Dan Quayle và Dick Cheney – những người không tham gia chiến đấu ở Việt Nam – đã từng bị cáo buộc trốn tránh nghĩa vụ quân sự. Donald Trump đã được miễn nghĩa vụ quân sự năm lần trong thời chiến tranh Việt Nam.
Theo nguồn tin từ HISTORY.com, vấn đề đào ngũ và phản đối lương tâm vẫn là những vấn đề gây bức xúc trong lực lượng vũ trang trong các cuộc chiến gần đây ở Afghanistan và Iraq.
