Bắc Kinh – Chính sách một con của Trung Quốc, một trong những nỗ lực kiểm soát dân số khắc nghiệt nhất thế giới, từng gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng như ép buộc phá thai, triệt sản hàng loạt và tình trạng trẻ sơ sinh nữ bị bỏ rơi hoặc thậm chí bị giết hại do mong muốn có con trai nối dõi. Giờ đây, các chuyên gia đặt câu hỏi liệu những biện pháp này có thực sự cần thiết hay không.
Theo số liệu thống kê mới nhất, tỷ lệ sinh của Trung Quốc đã xuống mức thấp kỷ lục và dân số nước này đã giảm trong bốn năm liên tiếp. Lo ngại về lực lượng lao động sụt giảm và dân số già hóa, chính quyền Trung Quốc đã hủy bỏ chính sách một con vào năm 2015. Bà Mei Fong, tác giả cuốn sách “Một con: Câu chuyện về cuộc thử nghiệm triệt để nhất của Trung Quốc” (One Child: The Story of China’s Most Radical Experiment), nhận định rằng, Trung Quốc dường như đã “tự bắn vào chân mình” về mặt nhân khẩu học.
Vào năm 1980, giới lãnh đạo Trung Quốc xem sự gia tăng dân số không kiểm soát là một mối đe dọa, cả về phát triển kinh tế và khả năng cung cấp lương thực cho một quốc gia đã có 1 tỷ dân. Mối lo ngại về dân số tăng nhanh không chỉ giới hạn ở Trung Quốc. Các chuyên gia quốc tế cũng lo sợ rằng sự tăng trưởng nhanh chóng ở Trung Quốc, Ấn Độ và các nơi khác có thể làm cạn kiệt tài nguyên của Trái đất.
Chính sách một con, kéo dài 35 năm, đã gây ra những hình phạt tài chính nghiêm khắc cho các cặp vợ chồng sinh nhiều hơn một con, cũng như các chiến dịch phá thai và triệt sản. Vào năm 2016, chính phủ bắt đầu cho phép các cặp vợ chồng sinh hai con và tăng lên ba con vào năm 2021. Tuy nhiên, việc thay đổi tư duy của người dân dường như khó khăn hơn việc thay đổi chính sách.
Trung Quốc không phải là quốc gia duy nhất đối mặt với những thách thức của dân số già. Trên toàn cầu, khi con người trở nên giàu có hơn, họ có xu hướng muốn có ít con hơn hoặc không có con. Tuy nhiên, chính sách một con cũng tạo ra sự mất cân bằng giới tính trong thế hệ chỉ có một con.
Hiện nay, những người thuộc thế hệ này, từng được gọi là “tiểu hoàng đế” vì được cưng chiều, phải đối mặt với áp lực phải đáp ứng những kỳ vọng, bao gồm cả về tài chính, vì là con một trong gia đình. Ở độ tuổi 30 và 40, họ phải gánh vác trách nhiệm chăm sóc cha mẹ và đôi khi là cả ông bà. Điều này có thể dẫn đến lo lắng và trầm cảm.
Trung Quốc là một xã hội đang già đi, có khả năng đối mặt với tình trạng thiếu hụt lớn trong những thập kỷ tới: không đủ người trong độ tuổi lao động để hỗ trợ dân số hưu trí ngày càng tăng. Điều đó có thể gây gánh nặng cho tài chính của chính phủ và hệ thống lương hưu.
Chính quyền đã đưa ra một loạt các chính sách nhằm cố gắng thúc đẩy tỷ lệ sinh, từ việc loại bỏ một khoản miễn thuế đối với bao cao su đến việc trợ cấp tiền mặt cho các cặp vợ chồng sinh con. Nhưng kinh nghiệm của các quốc gia khác cho thấy rằng rất khó để đảo ngược xu hướng giảm tỷ lệ sinh.
Tin từ ABC News.
