Indonesia đã chính thức thi hành bộ luật hình sự mới, thay thế cho luật pháp thời kỳ thuộc địa của Hà Lan, vốn đã có hiệu lực hơn 80 năm. Động thái này đánh dấu một bước ngoặt lớn trong hệ thống pháp lý của quốc gia Đông Nam Á, theo tin từ ABC News.
Kể từ khi tuyên bố độc lập vào năm 1945, Indonesia vẫn áp dụng bộ luật thời thuộc địa, bị chỉ trích là lỗi thời và không phù hợp với các giá trị xã hội của Indonesia. Việc sửa đổi bộ luật này đã gặp nhiều trở ngại trong nhiều thập kỷ, do các nhà lập pháp phải cân bằng giữa quyền con người, các quy tắc tôn giáo và truyền thống địa phương tại quốc gia có dân số theo đạo Hồi lớn nhất thế giới.
Bộ luật Hình sự Indonesia, hay còn gọi là KUHP, dài 345 trang, đã được thông qua vào năm 2022. Vào thời điểm đó, người phát ngôn Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, ông Ned Price, cho biết Hoa Kỳ đang “theo dõi sát sao bộ luật hình sự sửa đổi” của đối tác dân chủ Indonesia.
Bộ luật mới hình sự hóa các hành vi quan hệ tình dục ngoài hôn nhân và tái áp dụng các hình phạt đối với hành vi xúc phạm Tổng Thống và các thiết chế nhà nước. Bộ luật này chính thức có hiệu lực sau thời gian chuyển đổi ba năm.
Dự luật sửa đổi trước đó đã được chuẩn bị để thông qua vào năm 2019, nhưng Tổng Thống Joko Widodo khi đó đã yêu cầu các nhà lập pháp hoãn bỏ phiếu do sự phản đối ngày càng tăng của công chúng, dẫn đến các cuộc biểu tình trên toàn quốc với hàng chục ngàn người tham gia.
Những người phản đối cho rằng bộ luật có các điều khoản phân biệt đối xử với các nhóm thiểu số và quá trình lập pháp thiếu minh bạch.
Việc thực thi bộ luật hình sự mới đánh dấu “sự kết thúc của kỷ nguyên luật hình sự thuộc địa và sự khởi đầu của một hệ thống pháp luật nhân đạo, hiện đại và công bằng hơn, bắt nguồn từ văn hóa Indonesia”, theo lời của Bộ trưởng Điều phối về Luật pháp, Nhân quyền, Nhập cư và Sửa đổi Yusril Ihza Mahendra.
Theo bộ luật sửa đổi, hành vi quan hệ tình dục ngoài hôn nhân bị phạt tù đến một năm, trong khi chung sống không hôn thú bị phạt sáu tháng tù. Tuy nhiên, các vụ ngoại tình chỉ có thể được tiến hành sau khi có đơn khiếu nại của vợ/chồng, cha mẹ hoặc con cái. Các nhóm bảo vệ nhân quyền vẫn bày tỏ sự hoài nghi.
Bộ luật cũng khôi phục lệnh cấm xúc phạm Tổng Thống đương nhiệm hoặc Phó Tổng Thống, các thiết chế nhà nước và hệ tư tưởng quốc gia. Các trường hợp vi phạm phải do Tổng Thống báo cáo và bị phạt tù đến ba năm vì “xúc phạm danh dự hoặc phẩm giá” của các nhà lãnh đạo nhà nước.
Bộ luật mới cũng mở rộng luật về tội báng bổ, duy trì án tù lên đến năm năm đối với những người đi chệch khỏi các giáo lý cốt lõi của sáu tôn giáo được công nhận chính thức ở Indonesia. Đồng thời, vẫn giữ các hình phạt lên đến 10 năm đối với việc liên kết với các tổ chức Mác-Lênin và bốn năm đối với việc truyền bá tư tưởng cộng sản.
Một số người ủng hộ hoan nghênh quyết định của các nhà lập pháp về việc loại bỏ một điều khoản đề xuất hình sự hóa quan hệ tình dục đồng giới, sau khi vấp phải sự phản đối từ các nhóm xã hội dân sự. Động thái này được ca ngợi là một kết quả tích cực hiếm hoi cho cộng đồng LGBTQ của Indonesia.
Bộ luật sửa đổi vẫn giữ hình phạt tử hình, bất chấp lời kêu gọi của các nhóm bảo vệ nhân quyền nhằm bãi bỏ hình phạt này. Tuy nhiên, nó đưa ra thời gian quản chế 10 năm, sau đó án tử hình có thể được giảm xuống thành tù chung thân hoặc 20 năm nếu người bị kết án chứng minh được hành vi tốt.
Các chuyên gia pháp lý cho biết KUHP phản ánh một sự thay đổi cơ bản trong cách thức áp dụng hình phạt. Viện Cải cách Tư pháp Hình sự cho biết bộ luật mở rộng các hình phạt không giam giữ, bao gồm dịch vụ cộng đồng và giám sát, đồng thời trao cho các thẩm phán quyền tự do hơn để điều chỉnh hình phạt.
Theo ABC News, những thay đổi này có thể giúp giảm bớt tình trạng quá tải trong nhà tù và phục vụ tốt hơn cho các nạn nhân.
